مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٠٠
نيامده كه وقتى همه تصميم گرفتيد عمل كنيد، بلكه «عزمتَ» آمده يعنى وقتى خودت تصميم گرفتى انجام بده. از اينجا معلوم مى شود كه رسول خدا (ص) مجبور نبوده راى مردم را در هر كارى بپذيرد لكن گاهى برخلاف ميل خودش هم مطابق راى اكثريت عمل مىكرد كه چنين مدارا و همسوئى در تحكيم و تقويت پايههاى حكومتى آن حضرت، نقش مهمى داشته است و ارتباطى هم با حلال و حرام يا واجب الهى ندارد كه جاى مشورت نيست.
مرحوم طبرسى در تفسير خود براى مشورت رسول خدا با اصحابش، فوائدى ذكر كرده است، از جمله: ١) ترغيب امت به مشورت و مشاوره در امور دنيا، ٢) ارزش قائل شدن به آراى ديگران و ٣) تجيب قلوب و امتحان افراد از طريقمشاوره.
اگر بگوييم مشورت بر پيامبر لازم است اما عمل به رأى شورا لازم نيست، باعث لغويت مشورت نخواهد بود؟ آيا مى توانيم آيه را اينگونه معنا كنيم كه پيامبر پس از مشورت با مردم اضطراب داشتهاند كه شايد عمل به رأى شورا صحيح نباشد. خداوند به ايشان فرموده: به رأى شورا عمل كن و بر خدا توكل كن. مؤيد اين تفسير آن است كه در روايتى آمده پيامبر به مردم مى فرمود شما در امور دنيا از من عالم تريد. طبيعى است كه با مردم آگاهتر مشورت كردن، يعنى به رأى آنها اعتناء نمودن، و اعتناء هم يعنى عمل به رأى آنها كردن و الا لغويت پيش مىآيد.