احراسك و شرطك حتى يكلّمك متكلّمهم غير متتعتع، فانّى سمعت رسول اللّه «ص» يقول: فى غير موطن: «لن تقدّس امّة لا يؤخذ للضعيف فيها حقه من القوىّ غير متتعتع» ثم احتمل الخرق منهم و العىّ و نحّ عنهم الضيق و الانف ...[١]

- ... براى كسانى كه به ديدار تو نياز دارند، زمانى را معين كن كه شخص خود به سخنان ايشان گوش فرادارى، و در مجلس عامى بنشينى، و در آن در برابر خدايى كه تو را آفريده است تواضع كنى، و لشكريان و دستياران و پاسداران خود را چنان دور كنى كه صاحبان حاجت بدون احساس ترس و لرز و لكنت‌زبان با راحتى كامل بتوانند مطالب خود را بيان كنند، زيرا كه از پيامبر خدا «ص» بارها شنيدم كه مى‌گفت: «امتى كه ضعيف آن نتواند حق خويش را بى‌لكنت زبان از قوى بگيرد، قابل احترام نيست». سپس درشت گويى و ناتوانى آنان را در بيان مطلب خود تحمل كن، با تنگ‌خلقى و بادبينى با مردم روبه‌رو مشو ...

دقت در فرازهاى كلام امام على «ع»- بويژه با توجّه به اينكه از عهدنامه مالك اشتر است و براى برشمردن حوزه مسئوليت حكومت- و سخن الهى پيامبر اكرم «ص» عمق و اهميت موضوع را نيك روشن مى‌كند. امام على «ع» حضور در مجلس عمومى را لازم مى‌داند كه شخص حاكم بطور معمولى و بدون اسكورت و تشريفات نظامى و حفاظتى و ادارى، در كنار مردم بنشيند و به گفته‌هاى آنان گوش فرادارد و در برابر مردم فروتن و خاضع باشد. و چون مردمان گرفتار و حاجتمند ناراحت و درشت‌گوى هستند، امام سفارش مى‌كنند كه اين درشتگويى را تحمل كن و متكبرانه و آمرانه با مردمان روبرو مشو، تا همگان بتوانند مطالب خود را بدون كوچكترين ملاحظه و بيمى، اظهار كنند و مشكلات خود را در ميان نهند. و اينكه امام على «ع» مى‌گويد اين سخن را بارها از پيامبر شنيدم: «امتى كه ناتوان آن نتواند حق خويش را بى‌لكنت زبان از قوى بگيرد، قابل‌

[١] -« نهج البلاغه»/ ١٠٢١؛« الحياة» ٢/ ٤٧٥.