اين سخن امام صادق «ع»- كه به صورت رمز و سمبليك تعبير شده است‌[١]- مقدار دانايى بشر در دوران قبل از ظهور و پس از ظهور مقايسه شده است، و دانشها و شناختهاى بشرى پيش از دوران تكامل علم و عقل- به نسبت به دوران ظهور- بسيار ناچيز محسوب گشته است، چون در رستاخيز ظهور است كه بشر به مرزنهايى و آرمانى تكامل شناخت و خردورى دست مى‌يابد.

امام باقر «ع»:

* اذا قام قائمنا وضع يده على رؤوس العباد، فجمع به عقولهم و اكمل به احلامهم.[٢]

- قائم ما، به هنگام رستاخيز خويش، (به تأييد الهى) نيروهاى عقلانى توده‌ها را تمركز دهد. و خردها و دريافتهاى خلق را به كمال رساند (و در همگان فرزانگى پديد آورد).

تكامل شناخت مبانى دين و آموزش احكام و معارف دينى نيز از جمله دانشهايى است كه به صورت الزامى در آن دوره انجام مى‌گيرد، و همه جامعه بشرى دين‌شناس و عالم به مسائل و برنامه‌هاى خدايى مى‌گردند. امام جوانانى را كه به سن بيست سالگى‌

[١] - شناخت عمق اينگونه احاديث جز با هدايت خود امامان معصوم« ع» امكان‌پذير نيست.

[٢] -« بحار» ٥٢/ ٣٣٦؛« در فجر ساحل»/ ٤٥.