بدها را نمى‌بيند، خوبها را مى‌بيند. اگر آدم فضولى هم باشد، خوبها را مى‌كِشد طرف بدى، بديها را هم مى‌كشد طرف خوبى. با آن كه خوب است، هر كار بدى بكند اين دنبال اين است كه اين كار بد را خوبش بكند. با يك كسى كه خوب است، هر كار بدى بكند دنبال اين است كه اين كار بد را هم بكشد طرف خوبى. اين بر خلاف انسانيت است و بر خلاف صراط مستقيمى است كه نبى اكرم و همه انبياى بشر براى همين آمده‌اند. اگر موفق بشوند كه اين اسارت را، اين اسارتى كه من در خودم دارم، و هواهاى نفس بر من مسلطاند، اگر اين را از بين ببرند موفق شده‌اند. و اگر قدرت بر اين نباشد از باب اينكه هيچ موعظه‌اى تأثير نمى‌كند، هيچ گفته‌اى تأثير نمى‌كند، هيچ نوشته‌اى تأثير نمى‌كند، هيچ استدلالى تأثير نمى‌كند. ادله فلسفى هم در يك همچو موجوداتى كه دلشان بسته است به يك طرف، برهان‌هاى فلسفى هم تأثير نمى‌كند آنى كه دشمن دارد رسول اكرم- صلى اللَّه عليه و آله و سلم- را، هر چه برهان هم اقامه بشود كه اين روى اين مبادى درست مى‌گويد، آن اين مبادى را همه‌اش اشكال مى‌كند. در يك حديثى است كه اهل جهنم مى‌بينند كه يك خنكى حاصل شد. مى‌پرسند- قريب به اين، حالا من [به اين‌] نزديكى نديدم اين را- كه چه شد؟ مى‌گويند كه پيغمبر اسلام از اينجا دارد عبور مى‌كند. مى‌گويد: ببنديد درها را، ببنديد كه ما عذاب را مى‌خواهيم و اين را نمى‌خواهيم.

قدرت و اختيار انسان در جلوگيرى از نفسانيات‌

اين نفسانيت اين طور است و از چيزهايى كه براى انسان به واسطه اين نفسيت پيش مى‌آيد اگر انسان علايقش شديد باشد به دنيا و علايقش شديد باشد به زن و فرزند و مال و حيثيت و رياست و امثال ذلك. از مصيبتهايى كه هست در اينكه احتمالش هم انسان را ناراحت مى‌كند و كمر انسان را مى‌شكند، اين است كه در آن نزديكى كه مى‌خواهند او را منتقلش كنند به يك عالم ديگرى، برايش كشف مى‌شود كه اين به دست خداى تبارك و تعالى است. و اين آدم براى اينكه، خدا او را از اين چيزهايى كه حب به او دارد، دارد جدا مى‌كند، دشمن خدا مى‌شود. يكى از محترمين قزوين، ملاهاى خيلى عابد قزوين-