بعلاوه اگر اشیاء با اراده و مشیت ازلی به وجود آمده باشند، لازم است آناً و دفعتاً به وجود آیند، زیرا اراده خداوند مطلق و بلامانع و غیر مشروط است. لازمه اراده مطلق و بلامانع و غیر مشروط این است که هر چیزی را که بخواهد، بدون یک لحظه فاصله به وجود آید. لهذا در کتب مذهبی آمده است: «امر الهی چنان است که چون چیزی را بخواهد و بگوید باش، بلافاصله آن چیز وجود مییابد». پس اگر جهان و موجودات جهان به وسیله اراده و مشیت الهی به وجود آمده باشند، لازم میآید که جهان به هر شکل و هر وضعی که در نهایت امر باید موجود گردد، از همان اوّل موجود گردد.

نتیجه این دو بیان- که یکی مربوط به علم ازلی بود و دیگری مربوط به مشیت ازلی- اینکه اگر خدایی در جهان باشد، هم علم ازلی هست و هم مشیت ازلی، و مقتضای علم ازلی و همچنین مقتضای مشیت و اراده ازلی این است که اشیاء دفعتاً به وجود آمده باشند.

پاسخ این است که نه نتیجه علم ازلی، دفعی الوجود بودن اشیاء است و نه نتیجه اراده و مشیت ازلی، و نه حتّی الهیون جهان و یا کتب مذهبی این مسأله را اینچنین طرح کردهاند. در کتب مذهبی آمده است که خداوند آسمانها را در شش روز آفرید.

مراد از این روزها هر چه باشد، خواه مراد شش دوره است و یا مراد شش روز ربوبی است که هر روزش برابر است با هزار سال و یا مراد شش روز معمولی یعنی معادل ١٤٤ ساعت است، به هر حال از این جمله «تدریج» فهمیده میشود. هیچگاه الهیون این مسأله را طرح نکردهاند که علم ازلی و یا مشیت مطلقه ازلی ایجاب میکرده که آسمانها در یک لحظه و یک آن آفریده شود. پس چگونه است که در کتب مذهبی آمده است که تدریجاً و در طول یک زمان معین آفریده شده است؟ و نیز قرآن کریم با کمال صراحت خلقت تدریجی جنین را در رحم مطرح میکند و آن را به عنوان دلیلی بر معرفت خدا یاد مینماید. احدی تاکنون نگفته است لازمه علم ازلی و مشیت ازلی- که چون به چیزی تعلّق بگیرد و بگوید باش، موجود میشود- این است که جنین در یک لحظه متکوّن گردد.

این از نظر کتب مذهبی. امّا از نظر فلسفی اینکه گفته شد لازمه علم ازلی این است که تصادف به هیچ وجه نقش مؤثّری نداشته باشد، توضیحی را ایجاب میکند.