مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٦ - عظمت و انحطاط مسلمین

و لااقلّ در دامن زدن به اختلافات مسلمین تأثیر زیادی داشتهاند.

در تاریخ اسلام حرکتها و نهضتهای سیاسی و دینی زیادی دیده میشود که از طرف غیر مسلمانان به منظور تضعیف یا محو اسلام پیدا شده است.

احیاناً جهان اسلام مورد حمله سخت دشمن واقع شده است.

جنگهای صلیبی و همچنین حمله مغول نمونه بارز این حملات است و هر یک از آنها تأثیر فراوانی در انحطاط مسلمین داشتهاند. و از همه خطرناکتر، استعمار غربی در قرون اخیر است که خون مسلمانان را مکیده و کمر مسلمانان را در زیر فشار مظالم خود خم نموده است.

با توجّه به آنچه در بالا گفته شد، مجموع موضوعاتی که لازم است در این سلسله مباحث بحث شود، به ترتیب، موضوعات ذیل است:

١. عظمت و انحطاط مسلمین

این مبحث مقدّمهای است برای سایر مباحث.

٢. اسلام و مقتضیات زمان

این مبحث شامل دو قسمت است: قسمت اوّل مربوط به فلسفه تاریخ است؛ در قسمت دوّم کیفیت انطباق قوانین اسلامی با عوامل متغیر زمان بیان میشود. این بحث نیز جنبه مقدّمی و تمهیدی دارد.

٣. سرنوشت و قضا و قدر

رساله حاضر عهدهدار این مبحث است.

٤. اعتقاد به معاد و اثر آن در ترقّی یا انحطاط اجتماع

٥. شفاعت

٦. تقیه

٧. انتظار فرج

٨. سیستم اخلاقی اسلام

٩. حکومت از نظر اسلام

١٠. اقتصاد اسلامی