ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٥١ - چلبى فنارى يا قناريزاده
چلبى حسن آشچىزاده-
از علما و شعراى عثمان قرن دهم هجرت ميباشد.
كه داراى مكارم و سجاياى اخلاقى بود، در تمامى عمر خود سر بكسى فرونياورد، ازدواج نكرد با كمال قناعت امرار حيات نموده و در سال ٩٤٢ ه ق درگذشت.
(ص ١٩٥٠ ج ٣ س)
چلبى حسن بن محمد بن حسن-
بعنوان حسام الدين خواهد آمد.
چلبى حسن بن محمد بن محمد شاه-
فنارى رومى حنفى، (يا حسن بن محمد شاه بن محمد بن حمزه فنارى) معروف به فنارىزاده، عالمى است شاعر و اديب فاضل، محقّق مدقّق، در تفسير و معانى و بيان خبير، در فروع و اصول بصير، از اكابر علماى حنفيّه عثمانى، بورع و تقوى موصوف، بمحيى الدين ملقّب كه در عهد سلطان سليمان خانى بمقام شيخ الاسلامى رسيد، سالها در استانبول و ادرنه و آناطولى و روم ايلى بقضاوت منصوب شده اخيرا تقاعد گزيده و بزيارت حرمين شريفين مشرّف گرديد و در سال ٩٥٤ يا ٨٨٦ ه ق در استانبول وفات يافت و در جوار ابو ايّوب انصارى مدفون گرديد. تاريخ آخرى مذكور اقرب بصحت است زيرا كه پدرش محمد شاه در سال ٨٤٠ ه ق وفات يافته و علاوه كه بنوشته معجم المطبوعات بعضى از تأليفات خطّى چلبى در سال ٨٧٣ ه ق نوشته شده است. چلبى را فنارى يا فنارىزاده گفتن بجهت آن است كه يكى از اجداد او فنارهائى براى پادشاه روم تحفه آورده بود، از اينرو هروقت كه پادشاه ميخواست خبرى از وى بگيرد مىگفت فنارى كجا است و بعد از آن لقب خانوادگى وى گرديد بارى چلبى حسن تأليفاتى دارد:
١- حاشيه تفسير بيضاوى ٢- حاشيه تلويح ٣- حاشيه شرح مواقف سيد شريف كه با خود شرح مزبور بارها در مصر و غيره چاپ شده است ٤- حاشيه مختصر ٥- حاشيه مطول كه در شيراز چاپ سنگى شده است و غير اينها كه بر اكثر كتب تدريسيّه حواشى مفيد دارد.
(ص ٧٥٧ مط و ٤٢٣٢ ج ٥ س و ٦٤ فوائد البهية)
چلبى فنارى يا قناريزاده
بعنوان چلبى حسن بن محمد، در بالا نگارش داديم.