ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٥٣ - تنوخى على بن محمد بن داود بن ابراهيم
و چهل و هفت از هجرت (٤٤٧ ه ق) در هفتاد و هفت يا هشتاد و دو سالگى درگذشت و خطيب مذكور بر جنازهاش نماز خواند.
محسن- بضمّ اوّل و فتح ثانى و كسر و تشديد ثالث است.
(ص ١٨ ج ٢ كا و ١٦٧٥ ج ٣ س و ١١٥ ج ١٢ تاريخ بغداد و ١١٢ لس و غيره).
تنوخى على بن محمد بن داود بن ابراهيم-
انطاكىّ المولد، بغدادىّ المنشأ و المسكن، بصرىّ المدفن، معتزلىّ الاصول، حنفىّ الفروع، ابو القاسم الكنية، از اعيان فضلا و ادبا، مشاهير علما و شعرا بود، در نحو، لغت، نجوم، هيئت، هندسه، فرائض، عروض، علوم ادبيّه، فنون شعريّه، فقه ابو حنيفه و اصول معتزله وحيد عصر خود بشمار ميرفت بلكه در شمار اذكياى عالم معدود ميباشد. چند سال قضاوت بصره و بعضى از بلاد ديگر از طرف خلفاى وقت بدو مفوض شد و از اينرو به قاضى تنوخى معروف گرديد، در نزد سيف الدولة بن حمدان و وزير روشنضمير مهلبى بسيار معزّز و محترم و صحبتش در نزد ايشان مغتنم بود. علاوه بر مراتب علميّه بسيار فصيح اللّسان و شيرينبيان و سخنور و مجلسآرا و بهمين جهت در ميان اكابر عراق به ريحانة النّدما و تاريخ الظرفا شهرت داشت، ديوان شعرى هم دارد و از اشعار او است:
رضاك شباب لا يليه مشيب |
و سخطك داء ليس منه طبيب |
|
كانك من كل النفوس مركب |
فانت الى كل النفوس حبيب |
|