ولايت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٨٦ - تسلط بر قواى ادراكى , راه مهار نمودن قواى تحريكى

يكى ديگر از بيانات حضرت امير عليه السلام كه نشانگر اصالت عقل نظرى نسبت به عقل عملى است اين جمله است :

( الزهد ثمرة اليقين) . [١٥]

ثمره ادراك يقينى , زهد است . زهد كار عقل عملى است , چون عقل عملى نيروئى است كه عهده دار تعديل قواى تحريكى انسان است . گرچه بعضى عقل عملى را همان مدرك حكم عملى دانسته اند , اما اگر عقل عملى را , مدبر عملى نفس بدانيم , هم نظم منطقى رعايت شده است و هم با تعبيرات روائى سازگارتر است .

از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نقل شده است كه :

( العقل ما عبد به الرحمن واكتسب به الجنان) . [١٦]

عقل چيزى است كه خدا با آن عبادت بشود و بهشت به وسيله آن به دست آيد . يا در بيان ديگرى آمده است :

( لاعقل كالتدبير) . [١٧]

بديهى است كه عبادت و كسب بهشت و تدبير از اعمالند , و اين اعمال از عقل عملى به معناى قوه مدركه صادر نمى شود , بلكه اراده و عزم , منشأ صدور اين كارها و سائر كارها است . بنابراين نيروى