ولايت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٦

عليه السلام نيست , بلكه شخصيت حقوقى آن حضرت , يعنى حقيقت ولايت و امامت است , كه در همه معصومين عليهم السلام تجلى دارد .

از اين رو , معناى حديث اين است كه حقيقت اسلام , مدينه همه علوم لازم است . پس مدينه و حوزه و دانشگاه علوم سه گانه ياد شده , همانا حقيقت كامل و جامع اسلام است , و همانطور كه هزاران فروع فقهى از يك سلسله اصول كلى استنباط مى شود , مى توان مسائل فراوان تجربى را با حس و عمل , از يك سلسله قواعد كلى استخراج كرد , با اين تفاوت كه منابع فقهى محدودتر از منابع علوم تجربى است , و تعبد در آن بيش از تعقل است , و تعقل در اين بيش از تعبد , و منظور از تعبد در علوم تجربى همان اصول موضوعه و پيش فرض هائى است كه هنوز اثبات نشده است .

و اگر جامعه اسلامى فاقد بخشى از علوم ضرورى بود , به همان معيار از تحقق بخشيدن احكام الهى محروم است , و هرگز نمى توان آن را مدينه رسول اكرم صلى الله عليه وآله دانست , زيرا مدينه آن حضرت كه همان مدينه اسلام مى باشد . مدينه فاضله علم است , و نشانه اينكه همه ائمه عليهم السلام همانند على بن ابيطالب عليه السلام باب مدينة العلم اند , تعبيرهاى بلندى است كه درباره آن ذوات مقدسه در زيارات و مانند آن آمده است .

قال الصادق عليه السلام( نحن ولاة أمرالله و خزنة علم الله و عيبة وحى الله ) , [٩]