ولايت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٣

اصول اعتقادى برمى گردد و مندرج در همين قسم است .

قسم دوم , حكمت عملى اعم از فقه و حقوق و اخلاق , و قسم سوم دانش هاى تجربى كه براساس سنت پايدار الهى استوار است , و آنچه خارج از اين محورهاى ياد شده باشد كمال مسنون است نه مفروض .

براى اين حديث شريف وجوه فراوانى ذكر شد , ليكن علومى كه نياز جامعه بشرى را رفع مى كند , و ملت ها مخصوصا ملل اسلامى را مستقل مى نمايد , همانند طب و صنعت و كشاورزى و غيره , هرگز زائد نبوده , بلكه تحصيل آنها واجب عينى يا كفائى است , و حكم وجوب عينى يا كفائى آنها را قسم دوم تأمين مى كند , و فراگيرى مسائل آن را قسم سوم بعهده دارد , و نشانه ضرورت تحصيل آنها اين است كه امام صادق عليه السلام فرمود :

( لايستغنى أهل كل بلد عن ثلاثة يفرع اليهم فى أمر دنياهم و آخرتيهم فان عدموا ثقة كانوا همجا , فقية عالم ورع , و أمير خير مطاع , و طبيب بصير ) . [٥]

اگر علوم تجربى مانند صنايع نظامى يا طب , در تأمين تمدن اصيل دخيل نمى بود , فقدان آن مايه همج شدن و زندگى حيوانى داشتن نمى شد , پس اينگونه از علوم , جزء همان سه علم اند . بنابراين رشته هاى علومى كه تحصيل آنها فريضه است مشخص شد .

در اينجا لازم است عنايت شود كه اسلام نه تنها اصل دانش را