نيز به ملكولها و ملكول را به اتمها- و اتم را به اجزاى ديگرى مانند پروتون و الكترون تجزيه نموده- ٤ ماده را به انرژى و انرژى را به ماده قابل تحول فرض كرده- و با اين فرضيه جهان طبيعت به انرژى بر مى‌گردد- كه حركت است از اين روى- امروز فلسفه نيز طبق اصول مسلمه خود با حفظ اين نظريات- نوعيتهاى جسمانى جوهرى اثبات خواهد كرد- .

بنا بر اين از آنجائى كه جسميت پيدا شده- و تركيب شروع مى‌شود- هر تركيب تازه خواص تازه‌اى ايجاد مى‌كند- تا آنجا كه تركيبات خاتمه مى‌پذيرد- هر تركيب تازه داراى خواص بسيط تازه- يك صورت نوعى جوهرى مخصوص به خود دارد- و مجموع چندين نوع كه نوع تازه‌اى به وجود مى‌آورند- ماده هستند و صورت نوعى تازه صورت نوعى آنها است- و مجموع صورت و ماده يك نوع تازه مى‌باشد- .

و اما فرضيه كه ماده را نتيجه- تراكم يافتن انبوهى از انرژى مى‌گيرد- چون تا كنون از راز تراكم انرژى- و پيدايش حجم پرده برداشته نشده- نوعيت جوهرى ويژه جسم- كه نخستين نوع پديده نوعى شمرده مى‌شود- در اعتبار خود باقى است

اقسام عرض

گذشتگان فلاسفه از مشائين كه در راس آنها- ارسطاطاليس فيلسوف شهير يونانى قرار دارد- و بزرگان فلاسفه اسلام مانند فارابى - ابن سينا و صدر المتالهين پس از اثبات وجود عرض- آنرا به قسمت