اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٨٤ - حدوث و قدم

١-اگر فرض كنيم- واقعيات عينى متباينات بالذات بوده باشند- شدت و ضعف و همچنين تقدم و تاخر معنى ندارد- پس شدت و ضعف و تقدم و تاخر- خارج از هويت اعيان خارجيه نيست- و مقوم ذات آنها است و بايد گفت كه تقدم و تاخر- يك رابطه واقعى بين وجودات و موجودات است- به طورى كه رابطه عين مرتبطين است- .

٢-ممكن است فرق گذاشت در يادداشت بالا- بين شدت و ضعف و تقدم و تاخر و گفت كه شدت ضعف- دليل وحدت تشكيكى حقيقت شديد و ضعيف است- به خلاف تقدم و تاخر- .

٣-به قول صدر المتالهين تعريف شيخ - در مقام بيان جامع سبق منقوض است به سبق زمانى- و به قول ما منقوض است به اينكه- در ترتيب طيفى بعيد و ابعد واحد ملاك هستند- يعنى به قول او تعريف جامع نيست- و به قول ما تعريف مانع نيست- و همچنين منقوض است به نور شديد و ضعيف- مگر آنكه گفته شود تقدم بالشرف است- و همچنين منقوض است به عدد ٨ و ٩ مثلا- كه بايد عدد ٩ قبل از ٨ باشد- .

٤-در تقدم و تاخر اولا سلسله و ترتيب معتبر است- و در امور بلا ترتيب تقدم و تاخر نيست- ثانيا سنجش با چيزى در آن معتبر