اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٧ - مقاله دهم قوه و فعل امكان و فعليت(١)
و معنى ندارد كه قابل و پذيرنده چيزى- با آمدن مقبول و مطلوب خود از ميان برود- .
٤-با پيدايش فعليت امكان آن از ميان مىرود- .
مثلا تخم سيب كه امكان در آن مىباشد- با پيدايش صورت سيب- امكان مربوط به اين صورت سيب شخصى را از دست مىدهد- اگر چه نسبت به صورت ديگر- و صورتهاى مادى ديگر امكان را در بر دارد- زيرا چنانكه تخم سيب مىتواند سيب شود- سيب نيز مىتواند با تجزيه چيز ديگرى شود- و بالاخره در امتداد سير و تكاپوى طبيعى خود- دوباره سيب شود- .
و در نتيجه تخم سيب مثلا مىتواند- بى واسطه سيب اول و با واسطه كم يا زياد سيب دوم- و چيزهايى ديگر شود- .
و از همين جا دو نظريه ديگر روشن مىشود- اول ماده جسمانى امكان صور غير متناهى را دارد- .
تنها چيزى كه هست اينست كه- نسبت به هر يك از صورتها قبول خاصى دارد- و با دورى و نزديكى و داشتن و نداشتن واسطه- اختلاف پيدا مىكند- .
دوم ماده به واسطه امكان به دورى و نزديكى متصف مىشود- و اين خود گواه ديگرى بر ثبوت امكان مىباشد-(٩)زيرا اين دورى و نزديكى صفتهائى هستند خارجى- و ناچار و ناگزير موصوف آنها نيز- مانند خود آنها وجود دارد- .
بايد دانست كه در هر جا نسبت و ارتباط وجودى پيدا شود- چون (٩)حالتى نيست كه در آن حالت- تمام امكانات ماده جسمانى از وى سلب شود- ماده جسمانى نه معدوم مىگردد- و نه از وى سلب امكان مىشود