پس اگر تخم مرغ را مبدا قرار دهيم تخم مرغ اثبات است- و در لحظه ديگر جوجه به عمل آمده و تخم مرغ را نفى مى‌كند- [١]و در لحظه سوم جوجه نفى شده و خود مرغ به وجود مى‌آيد- كه نفى نفى تخم و نفى جوجه مى‌باشد- و همچنين گندم و ساقه گندم و خوشه گندم- به ترتيب اثبات و نفى و نفى نفى هستند و به همين قياس- .

مى‌گويند با استقرار اين قانون در طبيعت- منظره‌اى تازه در پيش ديدگان ما نمودار شده- و مى‌بينيم كه در جهان طبيعت- هيچ پديده‌اى عينيت [٢] و ثبات ندارد- و مى‌بينيم وجود و عدم ضدين به اصطلاح ديالكتيك- با هم كمال آشنائى و يگانگى داشته و جمع مى‌شوند- و از اين روى فرهنگ امروزه به افسانه اصالت عينيت- و ثبات و استحاله اجتماع ضدين گوش نمى‌دهد- .

طرفداران ماترياليسم ديالكتيك اين قانون را كه- قانون تكاپوى طبيعت ناميده و پايه‌هاى سه‌گانه آنرا- گاهى به نام تز آنتى‌تز سنتز- و گاهى اثبات و نفى و نفى نفى- و گاهى حكم و ضد حكم و حكم مركب مى‌خوانند- (٣٢)روى سه پايه استوار (٣٢)و اخيرا بعضى اصطلاح وضع [٣]وضع مقابل- وضع مجامع را انتخاب كرده‌اند- ما بعد الطبيعه پل فولكيه - ترجمه آقاى دكتر يحيى مهدوى به كمك آقاى دكتر فرديد - .

[١] به عبارت ديگر تخم مرغ«نه مرغ»يعنى نفى مرغ است (استاد شهيد).

[٢] به مسأله عينيت و امكان حد و تعريف و نقدى كه از اين جهت از منطق ارسطو مى‌شود توجه كامل شود(استاد شهيد).

[٣] رجوع شود به اصطلاح وضع و اصطلاح سائل و مجيب در صناعت جدل به كتاب «منطق الشفا»و«جواهر النضيد»و غيره.