اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٠٧ - قانون تكاپوى ديالكتيكى طبيعت
و نفى نمىكند- و همچنين نفى نفى نيز نفى را معدوم مطلق نمىكند- از اين روى در نفى نفى هم اثبات و هم نفى موجود است- يعنى اثبات به صورت كاملترى ظهور مىكند- .
پس نفى نفى حاصل جمع اثبات+نفى است- ولى نه حاصل جمع جبرى كه مساوى با صفر بوده- بلكه حاصل جمع ديالكتيكى اثبات و نفى- كه مساوى است با نفى نفى- يعنى اثبات با شرايط جديده و وجود كاملتر- و همچنين اگر نفى موضوع در لحظه دوم را مبدا قرار دهيم- نسبت به مرحله بعد از خود اثبات است- و مرحله پس از وى نفى نفى نفى وى مىشود- و مرحله پس از اين مرحله- موضوع در لحظه چهارم نفى نفى خواهد بود- و به همين ترتيب سلسله تكامل درست مىشود- .
و بايد دانست كه در ظهور تكامل از تخلل- نفى در ميان اثبات و نفى نفى گريزى نيست- زيرا تا اثبات نفى نشود نوبه به نفى- كه مصداق تكامل است نرسيده- اثبات در جاى خود ثابت مىماند- .
مثلا تخم مرغ كه يكى از پديدههاى طبيعت- و سر گرم تحول و تكامل است داراى فعليتى است- كه حافظ وضع حاضر او مىباشد- و در عين حال مشتمل بر قواى متضادهاى است كه- با فعاليت خود مىخواهند فعليت او را منهدم ساخته- و فعليت تازهترى به وى دهند- .