و كسى را كه قضاى روزه بر ذمت باشد،و قضاى آن نتواند داشتن تا كه رمضان ديگر درآيد،روزۀ رمضان بدارد، آنگه قضا كند آن را كه بر وى بود.و اگر توانست كه قضا بدارد،و نداشت،روزۀ ماه رمضان بدارد،و هر روز را از گذشته كفارت دهد بآنكه مسكينى را طعام دهد،آنگه آن را قضا كند.

و اگر روزۀ قضا را پيش از زوال بگشايد،بزه‌مند شود.و اگر پس از زوال بگشايد،كفارت آن را سه روز روزه ببايد داشت،يا ده مسكين را طعام بايد داد.و روايت كرده‌اند كه كفارت اين كفارت ماه رمضان است.

و روزۀ كفارت واجب بود پياپى داشتن،و اگر بضرورت بگشايد بر آنكه داشته باشد بنا كند،و اگر باختيار گشاده باشد باسر بايد گرفت اگر در ماه اول باشد.و اگر در ماه دوم باشد،و ازين ماه چيزى داشته،بزه‌مند شود،اما بنا تواند كرد،بدليل قول خداى تعالى:

وَ مٰا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ، يعنى:بر شما در دين حرجى نكرده است.

و با سر گرفتن روزه در دوم ماه حرج است،بايد كه مرتفع بود.

و روزۀ نذر و عهد واجب بود بسبب عهد و نذر.

دليل وجوبش قول خداى تعالى: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ .و نذر عقد واجب است،پس وفا كردن بآن واجب بود.

و جايى ديگر فرمود: وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللّٰهِ إِذٰا عٰاهَدْتُمْ ،يعنى:وفا كنيد بعهد خدا چون عهد كرده باشيد و امر مطلق وجوب را باشد.

پس اگر نذر مقيد باشد بزمانى كه آن را مثلى نباشد،چنانكه گفته باشد:اين آدينه كه مى‌آيد يا هر آدينه‌اى،لازم باشد آن روز معين و زمان معين روزه داشتن.

و اگر وى را مثل بود،چنانكه گفته باشد آدينه‌اى،لازم باشد وى را آدينه‌اى از آدينه‌ها.و اگر معين نباشد مخير باشد هر روز كه اختيار كند.

پس اگر روزۀ نذر معين بگشايد، كفارت ماه رمضانش لازم باشد،و اگر پياپى شرط كرده باشد،واجب بود پياپى داشتن.

اگر باضطرار بگشايد،بنا كند.و اگر باختيار بگشايد،استيناف كند،اگر از نيمه نگذشته باشد.و اگر گذشته باشد،بنا كند.

و اگر نذر معين موافق رمضان افتد، يا موافق روزى كه حرام باشد روزۀ وى، نذر منعقد نشود،براى آنكه روزۀ نذر در ماه رمضان نرود،و روزۀ روزى كه حرام بود روزه داشتن معصيت باشد.

و روزۀ كفارت جزاء الصيد واجب است،و دليلش قول خداى تعالى: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ ،يعنى:اى مؤمنان صيد مكشيد،و حال آنكه شما محرم باشيد. وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزٰاءٌ مِثْلُ مٰا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوٰا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْياً بٰالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفّٰارَةٌ طَعٰامُ مَسٰاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذٰلِكَ صِيٰاماً ،يعنى:و هر كه از شما متعمدا صيدى بكشد برو بود جزاء مثل آن كه كشته باشد از صيد،و آن هدى باشد رسيده بكعبه،يعنى:آن را آنجا كشند،يا