فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٨٠٦ - خَطِّ نيمروزان
شود به دايرۀ نيمروزان و نصف النهار و خط استواء.
خُطبَه
-(اصطلاح ادبى و فقهى)و عبارت از سخنى است مشتمل بر«بسمله»و حمد و ثنا،خدا آن طور كه شايستۀ اوست و توصيه بدرستى و تقوى و جز آن و بمعناى درود بر رسول صلى الله عليه و آله و وعظ و نامگذارى و نامزدى و خواستگارى آمده است.از(كشاف ج ١ ص ٤٤٥-شرح لمعه ج ٢ ص ٧٩).
خُطبۀ كُن
-(اصطلاح عرفانى)اشارت به كلمۀ«كن وجودى»و نورى است (از تفسير حدائق ص ٧٩)
خَطَرات
-آنچه بر دل گذرد از احكام طريقت خطرات گويند،و خطره اطلاق بر قلب شود باعتبار نامگذارى حال باسم محل و بالجمله،خطره در اصطلاح صوفيان عبارت از ادعيهايست كه ميخوانند و«خاطر» واردى است كه بر دل سالك فرود آيد در صورت خطاب و مطالبت و«وارد»عامست (از كشف المحجوب ص ٥٠٠ كشاف ص ٤١٥).
و بهر حال و آنچه بر دل گذرد از احكام طريقت خطرات گويند و خطرة اطلاق بر قلب شود باعتبار نامگذارى حال باسم محل و بالجمله خطرة در اصطلاح صوفيان عبارت از ادعيهايست كه ميخوانند و خاطر واردى است كه بر دل سالك فرود آيد در صورت خطاب و مطالبت و وارد عامست.
خَطَراتُ الأذهان لا يجِبُ فيه النِّهايَة
- اين اصطلاح و عبارت بدين معنى است كه غير متناهى باطل در امور اعتبارى ذهنى جريان ندارد و در خطرات ذهنى نهايت واجب نيست و بطلان نامتناهى در امور عينى خارجى است بطور مجتمعة الوجود(از تلويحات ص ٢٤)
خَطِّ مَشرِق و مَغرب
-(اصطلاح نجومى) رجوع به دايرۀ نيمروزان و نصف النهار شود
خَطِّ زَوال
-(اصطلاح هيوى)- رجوع شود به دايرۀ نيمروزان.
خَطِّ نيمروزان
-(اصطلاح هيوى و نجومى)عبارت از خطى است كه شمال و جنوب را بطور مستقيم بهم وصل كند.
خلاصه آنكه افق حسى هر كسى بر حسب محل و ديد آن كس بود و آن دايرۀ بود كه هر گاه كسى كه در نقطۀ از زمين واقع است بدور خود بگردد بر گرداگرد خود چسبيده به سطح زمين موهوما رسم شود و قهرا آن كس خود در مركز و وسط آن قرار گرفته باشد در اين صورت هرگاه از نقطۀ كه واقع بود و ايستاده است بطور مستقيم از دو طرف خطى به كرانههاى- افق وصل كند و يا بخط مستقيم از محلى كه ايستاده است از يك طرف بسوى مشرق و از طرف ديگر بسوى مغرب خطى مستقيم رسم كند خط مشرق مغرب بود بود و هر گاه خطى ديگر از كرانه جنوب به جايگاه خود و از جايگاه خود به شمال و يا بر عكس رسم كند خط نيمروزان و خط زوال بود و بدين ترتيب دايره افق حسى بر چهار قسمت شود خط مشرق مغرب را خط اعتدال نيز گويند.
و بهر حال اين چهار قسمت باين نامها خوانده ميشوند يك چهارم آن كه بين مشرق و جنوب است شرقى جنوبى و يك چهارم