-(اصطلاح ادبى)مقابل مجازى است و صفت ثابت چيزى را با قطع نظر از غيرش حقيقى گويند و مقابل اضافى يعنى نسبى و مقابل اعتبارى نيز آيد رجوع به فرهنگ علوم عقلى در كلمۀ قضيه حقيقيه شود(از كشاف ج ١ ص ٣٦٦)

حِكايت

-(اصطلاح ادبى)يعنى باز گفتن از چيزى و يكى از ابواب نحو است كه در مقام حكايت بواسطه صيغه‌اى پرسيده شود در مثال كسى گويد«رأيت رجلا»سؤال كنى و گوئى«اى»بفتح همزه و تشديد يا،يعنى كدام رجل و گويد «رأيت امراة»سؤال كنى و گوئى«اية» (از سيوطى ص ٢٠٦).

حُكرَة

-(اصطلاح فقهى)و مراد احتكار باشد كه از نظر فقه اسلام امرى ناپسند و حرام است«و انما يثبت الحكرة فى سبعة اشياء الحنطه و الشعير و التمر و الزبيب و السمن و الحنطه و الشعير»(از شرح لمعه ج ١ ص ٢٥٥).

حُكم

-(اصطلاح منطقى و اصولى و ادبى)حكم از نظر منطقيان عبارت از اذعان به نسبت ايجابى يا سلبى ميان موضوع و محمول بود و در زير عنوان كلمۀ تصور و و تصديق بيان شد كه بعضى تصديق را امرى بسيط ميدانند.

(از دستور ج ٢ ص ٥٠-اساس الاقتباس ص ٦٧) در باب اصول منظور از حكم خطاب شرعى متعلق بافعال مكلفين باقتضاء و تخيير است(از قواعد ص ٦-٧)

حُكَماء

-(اصطلاح عرفانى و فلسفى) نزد عرفا متحققان بنعوت الهى‌اند،محمد ترمذى گويد:الحكماء خلف الانبياء و ليس بعد النبوة الا الحكمة و هى احكام الامور و اول علامات الحكمة طول الصمت و الكلام على قدر الحاجة(طبقات ص ٢٣٦).

الحُكَماءُ السَّبعَة

-(اصطلاح فلسفى) و هفت حكيم مشهور را كه پايه‌گذاران حكمت‌اند گويند كه عبارتند از:

١-تالس الملطى ٢-انكساغورس ٣-انكسيمانس ٤-انباذقلس ٥-فيثاغورس ٦-سقراط ٧-افلاطون (از ملل و نحل شهرستانى ص ١٦٠)

حِكمَت

-(اصطلاح فلسفى و عرفانى) كلمۀ حكمت داراى معانى چند و اطلاقات متعدد است از اين قرار،عدل،علم،حلم، فلسفه،كلام موافق حق،صواب امور و سداد آن،حكيم يعنى صاحب حكمت،علم خوب و عمل صالح،نفس عمل،معرفت حقايق اشياء انجام فعلى كه محمود باشد،اقتداء بخالق در عبادات بقدر قدرت.(از اسفار ج ص ٣٢٥) فلاسفه تعاريفى چند براى حكمت كرده‌اند از اين قرار:

الف-حكمت عبارت از برترين علم به برترين معلوم آن است«افضل علم بافضل معلوم»كه علم يقينى باشد و معلوم آن ذات حق و صفات اوست.

(از شفا ج ٢ ص ٢٨٢-اسفرا ج ٣ ص ١١٠ ج ٢ ص ٨٢) ب-حكمت عبارت از معرفت واجب و