از ادله متعدد و مختلفى در ابواب مختلف فقهى استفاده مى‌شود كه شارع مقدس اين بناى عقلا را پذيرفته و همان گونه كه براى مكان‌هاى مورد نظرش حريم‌هايى قرار داده است، براى زمان‌هاى خاص نيز قائل به حريم است و جالب اينكه برخى از اين حريم‌هاى زمانى و مكانى در حج نيز وارد شده است و اين به معناى عدم استثناى حج از ساير مسائل مربوط نسبت به حريم زمانى و مكانى است. حريم مكانى مانند وقوف در نقاط نزديك به عرفات و منا در صورت ازدحام جمعيت در موقف، به طورى كه مانع وقوف در اين مكان‌ها باشد. در چنين فرضى بايد در نزديك‌ترين مكان به آن وقوف كرد:

«عن سماعة، قال : قلت لأبي عبد اللّه‌(ع): إذا ضاقت عرفة كيف يصنعون؟ قال: يرتفعون إلى الجبل» (٦)؛

سماعه مى‌گويد به امام صادق(ع) گفتم: اگر در عرفه جا كم بود حجاج چه كنند؟ فرمود: بالاى كوه روند.

محمد بن الحسن باسناده عن سعد، عن محمد بن الحسين، عن ابن أبي نصر، عن محمد بن سماعة، عن سماعة، قال: قلت لأبي عبد اللّه‌(ع): إذا كثر الناس بمنى وضاقت عليهم كيف يصنعون؟ فقال: يرتفعون إلى وادي محسّر، قلت: فإذا كثروا بجمع وضاقت عليهم كيف يصنعوني؟ فقال: يرتفعون إلى المأزمين. قلت: فإذا كانوا بالموقف وكثروا وضاق عليهم كيف يصنعون؟ فقال: يرتفعون إلى الجبل...» (٧).

شيخ طوسى با سند خود از سماعه نقل كرده كه گفت از امام صادق(ع) سؤال كردم اگر مردم در منى زياد شدند و جا برايشان تنگ شد چه كنند؟ فرمود: به

(٦) وسائل الشيعة، ج١٣، كتاب الحج، ابواب احرام الحج والوقوف بعرفة، بابب١١، ح ٣.
(٧) همان، ح٤.