روينا عن أبي عبداللّه‌ عن أبيه عن آبائه: أن اميرالمؤمنين(ع) قال: الإيلاء أن يقول الرجل لأمرته: واللّه‌ لأغيظنّك، واللّه‌ لأسوأنّك ثمّ يهجرها فلايجامعها؛ (٨٩)

از امام صادق(ع)، از پدرش، از پدرانش روايت شده: اميرالمؤمنين(ع) فرمود: ايلاء اين است كه مرد به همسرش بگويد: به خدا سوگند، ترا به خشم مى‌آورم و به تو بد مى‌كنم. آن گاه او را ترك كند و با او آميزش نكند.

آرى، رواياتى از امام على(ع) نقل شده كه ايلا بدون قسم هم منعقد مى‌شود؛ مثلاً از ذريح محاربى نقل شده كه امام صادق(ع) فرمود:

كان رجل تخيرله امرأة... فقال الرجل: هي طالق إن أتيتها حتى آتيك... فقال رجل عند ذلك: هذا ايلاء، قال: نعم، و بعث إلى المدينة يسأل عن الإيلاء... ثم قال : و قال علي (ع): لابدّأن يوقف و إن مضت خمسة أشهر...؛ (٩٠)

مردى زنى اختيار كرد... آن گاه مرد به همسر ديگرش گفت: اگر قبل از تو با او آميزش كنم، او مطلّقه است... در اين هنگام مردى گفت: آيا اين ايلاء است. گفت: آرى. و فردى را به مدينه فرستاد تا از ايلاء سؤال كند... آن گاه گفت: و على(ع) فرمود: بايستى نزد حاكم احضار شود هر چند پنج ماه گذشته باشد.

اوّلاً، از سخن امام على(ع) استفاده نمى‌شود كه اين مورد ايلاء است، بلكه ايلاء خواندن آن، سخن مردى است كه معلوم نيست كيست؟

ثانياً، حكم به احضار كه در ذيل روايت آمده، معلوم نيست چه ارتباطى با

(٨٩) تميمى مغربى، القاضي ابوحنيفة نعمان بن محمد، دعائم الاسلام و ذكر الحلال و الحرام،ج٢، ص ٢٧١، ح١٠٢٠.
(٩٠) نورى طبرسى، ميرزا حسين، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج١٥، ص ٤٠٨، باب ١٢ از ابواب ايلاء، ح١.