از امام باقر(ع) شنيدم كه فرمود: همان روزى را كه مردم روزه مى‌گيرند، روزه بگير و همان روزى را كه مردم افطار مى‌كنند، افطار كن؛ زيرا خداوند هلال‌ها را ميقات هايى قرار داده است.

اينكه حضرت در اين حديث مدار را بر اهله و ابتداى ماه قمرى قرار مى‌دهند، به اين معناست كه تمام مدار در اضحى مثلاً بر گذشت ده روز از آغاز تولد هلال است. بنا بر اين عمل جمهور اهل سنت، به عنوان اماره بر اين امر واقعى است. به عبارت ديگر، اين حديث جعل اهله را متفرع بر لزوم عمل به قول عامه قرار داده است و اين تفريع گوياى آن است كه عمل به قول عامه، از آن جهت لازم است كه آن طريق مؤدّى به اهله و مواقيت واقعى است.

ممكن است توهم شود كه اماره به چيزى گفته مى شود كه اغلب كاشف از واقع است و شارع مقدّس كشف غالب را لحاظ و درصد احتمال خلافى را كه در آن موجود است، الغا كرده و سپس آن را علم تعبدى قرارداده است. جهت طريقيت از لوازم لاينفك اماره است و بايد عند الجعل لحاظ شود، اما در ما نحن فيه، به هيچ عنوان جنبه كشفى در اعتبار دادن به حكم حاكم عامه لحاظ نشده است، بلكه اين حكم فقط براى رعايت تقيه و مدارا با عامه است. شاهد بر اين مدعا اين است كه حتى اماره‌اى كه در كاشفيت اقوا از حكم عامه باشد نيز بر آن مقدّم نمى‌شود واين خود گواه آن است كه عمل به قول عامه به جهت كاشفيت آن از واقع نيست. بنا بر اين قول به اماره بودنِ حكمِ حاكمِ عامّه، مردود است.

(٢٣) همان، أبواب أحكام شهر رمضان، باب١٢، ح٤.