فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٩ - نماز خوف در قرآن روح اللّه ملكيان

كه پيامبر همراه آنان بود، نازل شد و قول كسانى كه گفته اند اين آيه در غزوه ذات الرقاع يا بنى النضير يا عسفان يا غير اينها نازل شده، با مفاد آيه سازگارى ندارد ؛ زيرا مسلمانان در همه اين غزوه ها از مدينه به قصد ضرب در راه خدا خارج شدند و قصد قتال داشتند و لذا ضرب آنها سير جهادى بود و با ضرب در زمين مغايرت داشت. تنها روايتى موافق آيه است كه مى‌گويد اين آيه زمانى نازل شده كه پيامبر براى انجام دادن عمره و حج به سمت حديبيه حركت كرد. وقتى خبر به قريش رسيد، خالد بن وليد را با دويست سوار مخفيانه به سمت پيامبر فرستادند و او از بالاى كوه ها مراقب پيامبر بود . وقت نماز ظهر رسيد و پيامبر با مردم نماز خواند . خالد گفت : اگر در هنگام نماز بر ايشان حمله برده بوديم مى‌توانستيم به ايشان ضربه بزنيم؛ زيرا كه اينان نمازشان را قطع نمى‌كنند ، پس در وقت نماز ديگر برايشان حمله مى‌بريم . در اين هنگام جبرئيل آيه نماز خوف را بر پيامبر نازل كرد (١٠). آنچه صدوق در كتاب فقيه روايت كرده كه پيامبر با اصحابش در ذات الرقاع نماز خوف خواندند، با اين روايت تعارضى ندارد؛ زيرا در اين روايت نيامده كه جبرئيل نماز خوف را در آن زمان آورد و نيامده كه اين آيه در غزوه ذات الرقاع نازل شده؛ هر چند امام بعد از اينكه كيفيت نماز پيامبر با اصحابش را بيان كرده، اين آيه را هم آورده تا برساند كه نماز پيامبر با مضمون آيه موافق است . بنابر اين تشريع نماز خوف در حديبيه ـ كه در آخر سال ششم بوده ـ صورت گرفته است و بعدها پيامبر اين نماز را بار ديگر با اصحابش در غزوه ذات الرقاع كه در سال هفتم بوده، خوانده است . (١١)

خداوند در اين آيه تعبير به ضرب در زمين كرده، ولى در دو آيه روزه، تعبير به سفر كرده و فرموده است : {فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ (١٢)وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ }