فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧١ - نماز خوف در قرآن روح اللّه ملكيان
اين تفاوت را از آيات ديگر نيز كه مشتمل بر لفظ «سفر»اند، مىتوان به دست آورد. به اين آيه توجه كنيد: {لَوْ كانَ عَرَضاً قَريباً وَسَفَراً قاصِداً لاَتَّبَعُوكَ وَلكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّة... } (١٨)؛ اگر متاعى نزديك يا سفرى ميانه بود ، تو را پيروى مىكردند، ولى اين مسافت به نظرشان دور آمد».
در اين آيه ، خداوند بر سير براى متاع نزديك ، سفر اطلاق نكرده، بلكه «سفر قاصد» (سفر ميانه) را قسيم آن قرار داده است و اين به روشنى دليل بر اين است كه سير براى متاع نزديك سفر نيست؛ اگر چه قطعاً ضرب در زمين هست.
به دو آيه طهارت هم توجه كنيد كه حكم تيمم را براى كسى قرار داده است كه در سفر است و اگر هر ضربى در زمين سفر بود، تيمم براى كسى كه كمى از شهر خود خارج شده، جايز بود؛ زيرا كه بدون شك چنين كسى ضرب كننده در زمين است ، ولى معلوم است كه تيمم براى او جايز نيست.
دو آيه روزه نيز همين گونه است؛ چرا كه افطار كردن براى هر كسى كه از شهر خودش خارج مىشود در صورتى كه در سفر نباشد، جايز نيست، با اينكه او قطعاً ضرب كننده در زمين است و همين گونه است آيه رهن و غير اينها .
فقره دوم
{فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاَةِ }
«جناح» به معناى گناه است و گفته اند كه معرَّب «گناه» فارسى است . عبارت {فليس عليكم جناحٌ } صريح در رخصت است؛ زيرا الفاظ آن دلالت بر رخصت دارد؛ دلالتى كه احتمال خلاف در آن نمىرود؛ همان طور كه همين رخصت مدلول صريح همين عبارت در آيه ٢٨٢ سوره بقره است : {اِءلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُديرُونَها بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلاَّتَكْتُبُوها... } ؛مگر آنكه تجارتى حاضر باشد كه آن را ميان خودتان دست گردان كنيد. پس بر شما گناهى نيست كه آن را
(١٨) سوره توبه، آيه٤٢.