نيست ولى دلالت آن در حد ظهور قابل توجه نيست. به عقيده ما مطلق ظهور و دلالت ظنّى نزد عقلا حجّت نيست، بلكه تنها دلالت اطمينانى را معتبر مى‌دانند و اگر به علتى همچون دليل انسداد، دايره گسترده‌ترى را حجت بدانيم تنها ظهور قوى را معتبر مى‌دانيم نه مطلق ظهور را، و دلالت غايت در اين آيه بر شرطيت ايمان در اين حد نيست.

توضيح اينكه اگر در محيط نزول آيه، گرايش بت پرستان و مشركان به يهودى و نصرانى شدن متعارف بود، دلالت اين آيه بر اشتراط ايمان، قوى بود؛ زيرا اگر يهودى ونصرانى بودن براى جواز نكاح كافى بود نبايد فقط ايمان غايت نهى قرار مى‌گرفت، ولى با عنايت به اينكه در محيط نزول آيه رسم بوده كه مشركان يا به شرك و بت پرستى خود باقى مى‌ماندند يا به دين اسلام در مى‌آمدند، لذا عملاً ايمان نياوردن با باقى ماندن بر شرك يكى بود. به عبارت ديگر، قيد ايمان در اين آيه براى نفى شرك است نه نفى يهوديت و نصرانيت و به صورت سالبه كليه ظهور قوى در احترازى بودن ندارد.

تقريب سوم براى استدلال به آيه ٢٢١ سوره بقره

نهى از ازدواج با اهل كتاب در ذيل آيه به اين عبارت تعليل شده است: {أُولئك يدعون إلى النار و اللّه‌ يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه } .

مفاد تعليل آيه اين است كه وقتى كسى با زن مشرك ازدواج مى‌كند، در اثر معاشرت و ارتباط نزديك با او به ضلالت و گمراهى مى‌افتد و خداوند به اين امر راضى نيست. اين علت، اختصاص به بت پرست‌ها ندارد؛ زيرا خطر گمراهى تنها در مورد آنها نيست بلكه در مورد اهل كتاب هم چنين خطرى وجود دارد. پس عموميت تعليل با توسعه حكم حرمت نكاح با مشركات، زنان اهل كتاب را هم در