در قرآن گاهى مشرك به خصوص بت پرستان و مانند آنها اطلاق شده است، مانند آيه شريفه: {فاذا انسلخَ الأشهرُ الحُرُم فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم واحصروهم واقعدوا لهم كلّ مرصدٍ... } (توبه/٥) (٢٤).

گاهى نيز شرك و عبادت غير خداوند معناى بسيار عام ترى داشته، هرگونه سرپيچى از دستور الهى را شامل مى‌گردد. مانند آيه شريفه: {الم اعهد اليكم يا بنى آدم ان لاتعبدوا الشيطان... } (يس/ ٦٠)، در روايتى آمده است: {من اصغى الى ناطق فقد عبده } (٢٥)بنابراين اطاعت از هركس به منزله عبادت اوست و عبادت شيطان

(٢٣) براى اثبات مشرك نبودن اهل كتاب، علاوه بر آياتى كه در آن، مشركين بر اهل كتاب عطف شده‌اند، مى‌توان به اين آيه تمسك جست: وَلَتجدنّهُم احرص الناسِ على حياةٍ و من الذين أشركوا (بقره/ ٩٦) در اين آيه اهل كتاب (كه ضمير «هم» به آنها باز مى‌گردد) از مشركان حريص‌تر به دنيا معرفى شده‌اند كه دلالت مى‌كند اهل كتاب مشرك نيستند. روشن است كه وجه مذكور در متن، در اين آيه تطبيق نمى‌گردد.
(٢٤) در تقريرات درس آيت اللّه‌ والد ـ مدّ ظلّه ـ تنظيم كننده، آيه شريفه: وقاتلوا المشركين كافّةً كما يقاتلونكُم كافّة (توبه / ٣٦) را نيز از مصاديق اين اطلاق دانسته است (كتاب نكاح، جلد ١٦، درس شماره ٥٦٥، ص٥؛ ص٥١٣٧ مسلسل) ولى درستى اين مطلب چندان روشن نيست؛ زيرا دستور به مقاتله و پيكار غير از دستور به قتل است. در قرآن در باره كافران به طور كلى و در باره خصوص اهل كتاب دستور پيكار وارد شده است، همچون دو آيه از همين سوره: قاتلُوا الذين لايؤمنونَ باللّه‌ ولاباليوم الآخر ولايحرّمون ما حرّم اللّه‌ و رسوله ولايدينون دين الحقّ من الذين أوتُوا الكتاب حتّى يعطوا الجزية عن يدٍ وَ هُم صاغِرون (توبه / ٢٩) يا أيّها النّبي جاهد الكفار والمنافقين (توبه / ٧٣) ، لذا واژه «المشركين» در آيه ٣٦ سوره توبه هم مى‌تواند شامل اهل كتاب گردد.
(٢٥) اين روايت به نقل از حسن بن على بن يقطين عن ابي جعفر عليه السلام ـ كه مراداز آن به قرينه راوى، امام جواد عليه السلام است ـ نقل شده است (كافى، ج٦، ص٤٣٤، ح٢٤) و ادامه آن چنين است: فان كان الناطق يؤدّي عن اللّه‌ عزّوجلّ فقد عبداللّه‌ و ان كان الناطق يؤدّي عن الشيطان فقد عبد الشيطان ، اين روايت با اين ذيل ـ با تفاوت اندكى در الفاظ ـ در عيون اخبار الرضا عليه السلام، ج١، ص٣٠٣ به نقل از امام رضا عليه السلام از پيامبر اكرم (ص) آورده شده و در كتاب تحف‌العقول، ص ٤٥٦ در باب احاديث امام جواد عليه السلام نقل شده است.