فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٥ - وقوف در عرفات با عامه حسن كاشانى

بنا به مصالحى به وقوف در يك يا دو روز قبل يا بعد از آن امر كرد، چنين وقوفى مستوفى بعضى از ملاك و يكى از مراتب واجب است.

البته ما نمى‌خواهيم به اين مقدمه استدلال كنيم، اما فهم اين مقدمه در فهم كيفيت استدلال به ادله آينده و كيفيت دلالت آنها مؤثر است.

مقدمه دوم: حج، عبادت جمعى

آنچه از ادله مختلف استفاده مى‌شود، اين است كه حج عبادت گروهى و دسته جمعى است؛ همانند نماز جماعت كه قوام آن به اجتماع است و اداى فردى آن مخلّ به ملاك و مصلحتى است كه شارع براى اجتماع در موسم در نظر گرفته است ، هر چند ممكن است برخى از ملاك آن استيفا شود، اما تمام ملاك استيفا نخواهد شد. شواهد و دلايلى كه اين مدعا را اثبات مى‌كند، به قرار زير است:

١. بنابر نص قرآن و روايات و ضرورت دين ، حج و مناسك آن يكى از شعائر الهى و دينى است. بايد ابتدا بدانيم شعيره و شعائر چه معنايى دارد، تا استدلال به اين ادله روشن شود.

شعيره در لغت به معناى علامت و نماد و چيزى است كه جنبه اعلامى براى مكتب يا مذهب يا هرچيز ديگر را داشته باشد. قوام شعيره، به جنبه اعلامى بودن اوست. خليل بن احمد فراهيدى در كتاب العين مى‌گويد:

شعيره به شتر يا گاوى كه براى قربانى حج مى‌آورند گفته مى‌شود، اين شتر را براى مناسك حج اشعار كردم يعنى آن را مشخص شده قرار دادم كه قربانى شود، و اشعار حيوان اينگونه است كه با چاقو ضربه‌اى به فرق سرش بزنند تا خون از او بريزد و با اين كار معلوم شود كه اين قربانى حج است، و علت اينكه به اين حيوان، شعيره يا شعار گفته مى‌شود اين است كه تشعير يعنى علامت گذارى حيوان براى قربانى كردن در ايام حج است.