اينكه گفته مى‌شود: اثر مترتب بر عقد، يا اثر مترتب بر جريان اصل عملى، يا اثر مترتب بر هر يك از اطراف علم اجمالى و مانند آن كه فقها و اصوليان مطرح كرده‌اند و معنايى اصطلاحى و خاص است.

٥. گاهى «اثر» به معناى صفت حاصل براى چيزى استعمال مى‌شود؛ مانند دوختن لباس و رشتن پنبه، يا بافتن كلاف نخ و مانند آن. اين معناى «اثر»، مقابل عين است. (٢٤)

دوم، الفاظ مرتبط با «اثر»

«علامت» يا «عَلَم»: اثرى است كه با آن چيزى شناخته مى‌شود؛ مانند نشانه راه و پرچم لشكر، جمع آن «اعلام» است. (٢٥) در اين معنا، «علامت» و «اثر» مترادفند. قول برخى لغويان ـ كه گفته‌اند: «أثّرتُ فيه تأثيراً» يعنى اثر و علامتى در آن گذاشتم ـ اين معنا را تأييد مى‌كند. البته برخى لغويان بين اثر و علامت فرق گذاشته‌اند ؛ بدين گونه كه اثر چيزى، بعد از آن است، و علامت قبل از آن است؛ مانند اينكه گفته مى‌شود: ابر و باد، علامت باران و شيارهاى باقى مانده در زمين، اثر سيل و باران است. (٢٦)

سوم، حكم اجمالى و جايگاهاى بحث

چون «اثر» در استعمالات فقها معناى واحدى ندارد، احكام هر معنا در ذيل همان مى‌آيد:

١. اثر به معناى منقول: نزد فقها، فرعِ فقهىِ خاصى مرتبط با اين معنا وجود

(٢٤) جواهر الكلام، ج ٣٧ ص ١٥٠ ؛ تحرير الوسيلة، ج ٢، ص ١٦٤، م٤٢.
(٢٥) المفردات، ص ٥٨١.
(٢٦) معجم الفروق اللغوية، ص ١٥.