فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٤ - اهليت حقوقى ، شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف (١) شیخ حسن جواهرى
بعد از بلوغ نيست. در مورد جنابت و نجاست نيز مكلف به غسل و پاكيزه كردن خويش تا بعد از رسيدن به بلوغ نيست.
عبادات كودك
از آنجا كه عبارات مورد استفاده كودك منشأ اثر است، عبادات او نيز صحيح و قابل قبول است؛ زيرا منافاتى بين صحيح بودن عبادات و عدم تكليف كودك وجود ندارد. اگر چه مراد از «رفع القلم»، برداشتن قلم تكليف از كودك است، ولى همان گونه كه اشاره شد اين روايت در مقام لطف و امتنان و مراعات حال كودك است. اينكه عبادات كودك صحيح يا قبول نباشد لطف و امتنان نيست. علاوه بر اين در رواياتى كه به پدر امر شده كودكان خود را امر به نماز و روزه كنيد، در حقيقت امر بالفعل به كودكان بوده و غرض از آن، تحقق اين افعال از كوكان است. امر به امر، طريقى براى ايجاد اين افعال از سوى كودكان است. حلبى در روايت صحيحى از امام صادق(ع) نقل مىكند:
ما اهل بيت فرزندانمان را زمانى كه به پنج سالگى رسيدند به نماز امر مىكنيم و شما فرزندانتان را از هفت سالگى به نماز امر كنيد. ما فرزندانمان را از هفت سالگى به روزه امر مىكنيم و تا هر زمان از روز كه توانايى داشته باشند و تشنگى و گرسنگى بر آنها غلبه نكند روزه مىگيرند اگر چه تا نيمه روز يا كمتر و يا بيشتر از آن باشد، پس شما هم فرزندانتان را از هفت سالگى امر به روزه كنيد و هر زمان از روز كه عطش بر آنها غلبه كرد افطار كنند. (٣٤)
(٣٤) وسائل الشيعة، ج٧ ، باب ٢٩ از ابواب من يصح منه الصوم: قال: انا نأمر صبياننا بالصلاة اذا كانوا بنى خمس سنين، فمرّوئا صبيانكم بالصلاة اذا كانوا بنى سبع سنين، و نحن نأمر صبياننا بالصوم إذا كانوا بني سبع سنين بما أطاقوا من صيام اليوم فإن كان إلى نصف النهار أو أكثر من ذلك أو أقل، فإذا غلبهم العطش والغرث أفطروا حتى يتعووا الصوم و يطيقوه، فمرّوا صبيانكم إذا كانوا بني تسع سنين بالصوم ما أستطاعوا من صيام اليوم، فإذا غلبهم العطش أفطروا.