برخى نشانه هاى طبيعى مقارن بلوغ مانند قدرت تمييز، بم شدن صدا ، بزرگ شدن سينه ها، جوش صورت و امثال آن علائم يقينى براى بلوغ نيست؛ چون تلازمى بين اين موارد و رسيدن به سن بلوغ وجود ندارد كه موجب قطع و يقين شود.

بلوغى كه منظور ما است و در ادامه نشانه هاى آن را ذكر مى‌كنيم، مرزى است كه انسان با رسيدن به آن، مكلف به انواع احكام و تكاليف شرعى از عبادات و معاملات و حدود و تعزيرات ، اقرار و ... مى‌شود.

نشانه هاى بلوغ

نشانه هاى رسيدن به سن بلوغ فراوان است. رواياتى كه در باره نشانه هاى بلوغ وجود دارد آن قدر متفاوت و زياد است كه امكان جمع ميان آنها به صورتى كه مورد اتفاق و قبول همگان باشد، وجود ندارد. ما همه رواياتى را كه در مورد هريك از علائم بلوغ وارد شده است بررسى كرده و در صورت تعارض، رواياتى را كه ترجيح دارد اخذ مى‌كنيم.

نشانه هاى بلوغ دو قسم است، اول: نشانه هايى كه بر بلوغ طبيعى دلالت مى‌كند يا بلوغ طبيعى با آنها حاصل مى‌شود. دوم: نشانه‌اى كه دليل بر بلوغ سنى است

قسم اول

نشانه اول: روييدن موى خشن در نواحى شرمگاهى انسان.

از مذاهب اهل سنت نيز مالك و شافعى در يكى از دو قولش اين علامت را پذيرفته‌اند، ولى ابوحنيفه با اين استدلال كه روييدن موى در ناحيه شرمگاهى شبيه روييدن موى در ساير اعضاى بدن است و از اين حيث خصوصيتى ندارد با اين نشانه مخالفت كرده است. (٣٦)بر اساس نظر ديگر شافعى، روييدن موى در ناحيه

(٣٦) مراجعه كنيد به : جواهر الكلام، ج٢٦ ، ص٥ و المغنى لابن قدامة، ج٤ ، ص٥١٣ ـ ٥١٤ .