فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - شهيد اول و سازماندهى نهاد مرجعيت آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
نهاد مرجعيت نهاد بسيار مباركى است، اين انقلاب بزرگ اسلامى ما يكى از دستاوردهاى همين نهاد و حركت مرجعيت در تاريخ است. امام اگر مرجع تقليد نبود نمىتوانست اين نهضت را رهبرى كند.
چهارم، نگاه حكومتى به فقه: از مشخصههاى ارزنده شهيد اول، نگاه حكومتى وى به فقه است و او از مؤسسين اين ديدگاه فقهى است. ايشان عنوان «نائب الامام» را مطرح كرد و در حقيقت نخستين فقيهى است كه نظريه ولايت فقيه را از منظر سياسى و حكومتى به شكل صريح مطرح كرد.او توجه داشت كه فقه اسلام و فقه اهل بيت بايستى در جامعه حاكم شود؛ يعنى هم به فقه و هم به فقها نگاه حكومتى داشت و براساس اين ديدگاه حركت كرد و اين نگاه در آن عصر خيلى مهم بود.
در هريك از اين محورها شواهد زيادى از سيره زندگى و تأليفات شهيد اول مىتوان پيدا كرد و بحثهاى مبسوطى ارائه داد. بى خود نبود كه حكومت ظالم و متعصب مماليك كه آن زمان در خطه مصر و شام حاكم بود و اشخاصى پست و رذل بودهاند و ضربات زيادى به جهان اسلام زدند، وقتى عظمت اين فقيه را ديدند و از اعتقاد عميق شيعيان به او و از نفوذ اجتماعى او آگاه شدند، او را شهيد كردند. نمونهاى از رهبرى اجتماعى شهيد اول در واقعهاى تاريخى به چشم مىخورد كه در برخى از منابع تاريخى آمده است و آن ماجراى جنگ «تالوشى» است. تالوشى شخص شيادى از اهالى جبل عامل بود كه گويا از شيعيان بود ولى منحرف شد و بعد ادعاى نبوت كرد، شهيد اول لشكرى فراهم كرد و با اين شخص جنگيد. در نزديكى نبطيه مقبرهاى به نام مقبرة الشهداء وجود دارد كه اينها شهدايى هستند كه از اصحاب شهيد اول بوده و در آن جنگ كه ايشان آن را رهبرى مىكرد، شهيد شدند. اين گونه اقدامات و رهبرىهاى اجتماعى شهيد از چشم دشمنان مخفى نبود و همين سبب شد كه حكومت متعصب وقت ايشان را شهيد كرد.
خداوند توفيق ايجاد اين تحولات بزرگ علمى و عملى را به اين دو عالم بزرگ شيعه داد، بعد هم منصب بسيار والا و افتخار بلند شهادت را نصيبشان كرد.