فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٧ - نماز خوف در قرآن روح اللّه ملكيان
فقره ششم
{وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ }
سپس دسته ديگرى مىآيند و در حالى كه پيامبر بعد از سجود ركعت اول براى ركعت دوم ايستاده، با او نماز مىگزارند . سكوت آيه از نهايت نماز دسته دوم با پيامبر مىرساند كه اين دسته هم مانند دسته اول هستند؛ زيرا بديهى است كه اين دو دسته ، نمازشان با هم فرقى ندارد . بنابر اين وقتى سجود را به جا آوردند، نمازشان تمام مىشود؛ همان گونه كه دسته اول نيز پس از سجود، نمازشان تمام شده بود، اما پيامبر آن گونه كه مقتضاى اقامه نماز است، نمازش را تمام مىكند .
عبارت «طائفة أُخرى لم يصلّوا»، دلالت بر اين مطلب دارد كه مسلمان ها بيش از دو دسته مىشوند؛ زيرا اگر دو دسته شده بودند، جمله «لَم يُصَلُّوا» زائد بود؛ چرا كه اگر مسلمانها دو دسته شوند و يك دسته نماز خوانده باشد، پس حتماً دسته دوم هنوز نماز نخوانده است ، ولى اگر چند دسته شده باشند، درست است كه گفته شود : «دسته ديگرى كه نماز نخوانده، بيايد».
بنابراين روشن مىشود كه جايز است يك دسته به صورت فرادا و نه با پيامبر نماز بخوانند؛ چون اينان دسته ديگرى هستند كه نماز خوانده اند و از اين رو، لازم نيست كه با پيامبر نماز بگزارند . اما دسته اى از مسلمانها كه به جماعت نماز مىخوانند؛ فقط با پيامبر نماز مىگزارند، نه با امامى غير از او، و اينان هم بيش از دو دسته نمىشوند؛ زيرا خداوند كيفيت نماز دو دسته را بيان فرموده و در مورد غير اين دو سكوت كرده است و مسلّماً در اينجا در مقام بيان كيفيت نماز خوف كسانى است كه با پيامبر نماز مىگزارند ، و اگر دسته سومىهم بودند كه با پيامبر يا با غير او نماز بخوانند ، خداوند حتماً بيان مىفرمود .
بنابراين از جملات {فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ ... فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْيُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ } دو مطلب به دست مىآيد :
اول : نماز هر دسته يك ركعتى بوده است . صاحب جواهر فرموده است: