قصاص به منظور پيشگيرى از تكرار ظلم و ستم بر اجتماع و تربيت عمومى و جلوگيرى از فساد است و هدف آن عدالتخواهى و حمايت از ساير افراد بى گناه مى‌باشد. (٥١) انتقام گرفتن براى مظلوم از ظالم، يارى كردن حق و عدالت است كه نه مذموم است و نه زشت؛ چون منشأ آن محبت به عدالت مى‌باشد كه از فضائل اخلاقى است، نه رذائل . (٥٢) لذا در قرآن، آن را دريچه‌اى به سوى حيات و زندگى انسان‌ها معرفى كرده است .

بايد توجه كرد كه رأفت به مجرم، قساوت نسبت به اجتماع است، يعنى قساوت هايى است به صورت ترحم. گرچه شايد به يك نفر ترحم كرد اما نسبت به ديگران قساوت مى‌شود؛ (٥٣) زيرا موجب جرأت مجرمين و تعدى به حقوق ديگران مى‌گردد و اين گونه موارد، عاطفه و احساس در برابر عقل و مصلحت قرار مى‌گيرد و بى شك، مصلحت جامعه بر عواطف و احساسات مقدّم است.

اما در عين حال بايد توجه داشت در مواردى كه گناه از نوع جنايت و تجاوز به ديگران باشد، تشفّى و تسلّى خاطر ستمديده، امرى ضرورى است و نمى‌توان به طور مطلق، تسلى خاطر را امرى مذموم دانست؛ زيرا همانطور كه در ذيل اوّلين فلسفه مجازات در مكاتب غربى ذكر شد، حسّ انتقام جويى و تشفّى خاطر در بشر بسيار قوى است و در دوره هاى ابتدايى و جامعه‌هاى بدوى قوى‌تر بوده است و اگر انسان بزهكار را از راه قانون كيفر نمى‌دادند، تباهى و فساد بسيارى در جامعه پديد مى آمد. اين حس، اكنون نيز در بشر هست؛ نهايت اينكه در جوامع متمدن، اندكى ضعيف‌تر و يا پنهان‌تر است.

انسان ستمديده دچار عقده روحى مى‌گردد و اگر عقده او خالى نگردد، ممكن است به گونه‌اى آگاه و يا ناخود آگاه، روزى دست به جنايت بزند؛ امّا وقتى كه ستمگر را در برابر اوكيفر دهند، عقده‌اش باز و روانش از كينه و ناراحتى پاك مى‌گردد. (٥٤) لذا سقوط قصاص

(٥١)تفسير نمونه، ج١،ص ٦٠٦و٦٠٩.
(٥٢)ترجمه تفسير الميزان، ج١٠،ص ٦٦٤
(٥٣)مطهرى، مرتضى، انسان كامل، ص٢٨٤ .
(٥٤)مطهرى، مرتضى، مجموعه آثار، ج١، ص٢٢٦ ـ ٢٢٥.