فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٧ - بيعت (١) آیة الله محمد مؤمن قمى
به كمك آنان فرستاده شدند. از جمله كسانى كه عليه قبيله خزاعه به كمك بنى بكر رفتند، عكرمة بن ابى جهل قريشى و سهيل بن عمرو بودند كه عقد صلح با حضور و امضاى سهيل بن عمرو صورت گرفته بود. عمروبن سالم خزاعى سوار بر اسب شد و در مدينه خدمت رسول خدا(ص) رسيد و در كنار رسول خدا(ص) در حالى كه حضرت در مسجد و در وسط جمعيت بودند، ايستاد و ماجرا را تعريف كرد و با ياد آورى عقد نامه صلح كه قريش آن را نقض كرده بود، از حضرت طلب يارى كرد. اين واقعه از جمله عوامل فتح مكه شد.
بعد از اين ماجرا ابوسفيان از طرف قريش به مدينه آمد تا قرارداد صلح را محكم و مدت آن را تمديد كند و بگويد كه شما فريب خوردهايد ولى هر چه تلاش كرد تا رسول خدا(ص) را از تصميمش براى خروج به طرف مكه منصرف كند به هيچ نتيجهاى نرسيد؛ بنابراين، رسول خدا(ص) به طرف مكه خارج شدند و قبل از اينكه داخل مكه شوند، ابوسفيان و دو مرد ديگر تازه اسلام آورده بودند به نزد پيامبر آمدند، در همين حال مسلمين وارد مكه شدند و فتح مكه محقق شد. (٢٨)
در هر صورت، ظاهر اين آيه شريفه آن است كه زنان با ايمان نزد رسول خدا(ص) آمدند تا با او بيعت كنند و خداوند متعال به پيامبر امر كرد تا با آنان بيعت كند؛ يعنى بيعت آنان را بپذيرد. آيه مباركه در برگيرنده امورى است كه زنان با ايمان به رعايت كردن آنها ملتزم شدند. به عبارت ديگر، آيه شريفه، حقيقت بيعت را تبيين كرده است و آن، التزام به گوش سپردن و اطاعت از رسول خدا(ص) در انجام دادن واجبات و ترك محرماتى است كه در آيه شريفه به آنها تصريح شده است.
حاصل مفاد آيه شريفه اين است كه رسول خدا موظّف به قبول بيعت زنان با ايمان است در زمانى كه براى بيعت مىآيند، اما اينكه گرفتن بيعت از آنها به خودى خود واجب است يا خير يا اينكه اگر از ايشان بيعت گرفته نشود ولايت رسول خدا(ص) بر مسلمين فعليت و تماميت ندارد يا اينكه وجوب اطاعت زنان وساير مسلمانان از حضرت رسول(ص) وابسته
(٢٨) تفسير مجمع البيان، ج٥، ص٥٥٤ ـ ٥٥٧، الميزان في تفسير القرآن، ج٢٠، ص٥٣٣ ـ ٥٣٨ و كنزالدقائق، ج١٠، ص٣٨٦.