٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٦ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامی – اتلاف (٢)

محترم است» تمسك كرده‌اند (٤).

در هر دو استدلال مناقشه شده است، دلالت آيه بر ضمان روشن نيست، بلكه آيه بر جواز قصاص در ظلم و تجاوز يا مقابله به مثل درجنگ با دشمنان دلالت مى‌كند. (٥) روايت نبوى نيز همانند آيه، دلالت بر ضمان ندارد، بلكه بر اين دلالت دارد كه گرفتن مال مسلمان و تصرف در آن، بدون اجازه او جايز نيست. (٦)

از اين رو برخى ديگر از فقها در مورد اين قاعده به روايات خاصّى كه در ابواب مختلف فقهى؛ مانند اجاره، عاريه، مضاربه، شركت و غير آن وارد شده، استناد كرده‌اند كه مضمونشان اين است: «كسى كه مال ديگرى را بدون اذن او تلف كند ضامن است». (٧)

ـ در صحيحه حلبى از امام صادق (ع) آمده است:

قال: سئل عن القصّار يفسد؟ فقال: كلّ اجير يعطي الأجرة على أن يصلح فيفسد فهو ضامن؛ از امام صادق (ع) در باره رختشوى (گازر) كه لباس ديگران را تباه مى‌كند، سؤال شد. در پاسخ فرمود: «هر كه اجرتى گرفته تا كارى را درست انجام دهد اما آن را تباه كرد، ضامن است. (٨)

ـ صحيح سليمان بن خالد از امام صادق (ع):

قال: سألته عن المملوك بين شركاء فيعتق أحدهم نصيبه، قال: ذلك افساد على أصحابه، فلايستطيعون بيعه و لا مؤاجرته. قال: يقوّم قيمة فيجعل على الذي أعتقه عقوبة و إنّما جعل ذلك لما أفسده؛

سليمان بن خالد مى‌گويد: از امام صادق (ع) در باره برده‌اى سؤال كردم كه


(٤) غوالي اللئالي، ج٣، ص٤٧٣، ح٤.
(٥) كتاب البيع (امام خمينى (ره)) ، ج١، ص٣٢٤ ـ ٣٢٧.
(٦) مستند العروة (كتاب الاجاره) ، ص٣٩١.
(٧) مصباح الفقاهة ، ج٣، ص١٣١.
(٨) وسائل الشيعه، ج١٩، ص١٤١، ب ٢٩ از ابواب الإجاره، ح١.