آرمان آزادى نيز همچون قانون كه ارمغانى از جهان غرب بود، ذهن و دل طالبوف را شيفته خود كرده بود. او در آثار خود پيوسته از آن «موهبت كبرى» (١١٢) و «ثروت عمومى» (١١٣) ياد مى‌كرد و آن را حق عموم مردم مى‌دانست كه به دست حاكمان غصب شده است (١١٤) و شايسته جان نثارى است؛ زيرا «چنان گران بها است كه او را جز نقد حيات به چيز ديگرى نمى‌توان خريد». (١١٥)

به نظر طالبوف، آزادى مطلوبيت ذاتى دارد و مقدمه رسيدن به هدفى نيست. «به هر چه متوجه باشى دريابى كه او مقدمه يك نتيجه است، مگر آزادى كه فقط آزادى و براى آزادى يعنى آزادى، نتيجه بى مقدمه و مقدمه بى نتيجه است». (١١٦)

طالبوف آزادى را به سه قسم نخستين تقسيم مى‌كند: آزادى هويت (شخصى)، آزادى عقايد و آزادى قول. او در توضيح آزادى شخصى مى‌گويد:

هر كس در حركات خود، مدام از آن حركت صدمه و خسارتى به شخص ديگر نمى‌رسد در نزد هيچ كس مسئول نيست و از هيچ چيز غير از جزاى افعال سيّئه خود نمى‌ترسد. (١١٧)

اين سخن طالبوف كه ديگران از جمله حكومت، حق ندارد مانع آزادى انسانها در امور شخصى ايشان از جمله گناهان شود و نمى‌توان براى گناهان شخصى مجازات و تعزيرى قرارداد، معارض با ديدگاه قريب به اتفاق فقيهان است كه تعزير را براى همه گناهان (١١٨)

(١١٢) طالبوف، ايضاحات در خصوص آزادى، ص٤١.
(١١٣) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٥.
(١١٤) طالبوف، ايضاحات در خصوص آزادى، ص١١.
(١١٥) طالبوف، مسائل الحيات، ص ٩٢.
(١١٦) طالبوف، مسائل الحيات، ص٩٥. همچنين: طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٥.
(١١٧) همان، ص٩٧.
(١١٨) حلى، جعفر، شرائع الاسلام، ج٤، ص٩٤٨؛ عاملى، زين الدين، الروضة البهية، ج٩، ص١٩٣؛ خويى، سيد ابوالقاسم، تكملة منهاج الصالحين، ص٥٥.