فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٧ - وضو در پرتو كتاب و سنّت
١٥. عبدالرحمن بن جبير بن نفير از پدرش روايت كرده است:
«ابا جبير با دخترش كه پيامبر (ص) با او ازدواج كرده بود، نزد پيامبر آمد. رسول خدا درخواست كرد آبى براى وضو بياورند. او ابتدا دستانش را شست و آنها را تميز كرد. سپس آب را در دهانش گردانيد و بعد استنشاق كرد. آن گاه سه بار صورت و دستانش را تا آرنج شست و در آخر، سر و پاهايش را مسح كشيد.» (١)
آنچه گذشت گذرى بود بر رواياتى از پيامبر (ص) در كتب روايى اهل سنت كه به آنها دست يافتهايم. اين روايات نشان مىدهند كه سخن و عمل پيامبر بر مبناى مسح بوده است نه شستن.
سخنان صحابه و تابعين در باره مسح پاها
١٦. از سفيان نقل شده است : «على (ع) را ديدم كه وضو گرفت و در آخر، روى پاها را مسح كرد.» (٢)
١٧. از حمران نقل شده است :
«عثمان را ديدم كه درخواست كرد براى او آب بياورند. آن گاه سه بار دستش را شست و پس از مضمضه و استنشاق، صورت و دستهايش را سه بار شست و سپس سر خود و روى پاهايش را مسح كشيد.» (٣)
١٨. عاصم احول از انس روايت كرده است : «در قرآن، مسح، و در سنّت، شستن آمده است. و اين، اسنادى صحيح است.» (٤)
١٩. عكرمه از ابن عباس نقل كرده است : «وضو از دو شستن و دو مسح تشكيل شده است».
(١) اُسد الغابه، ج٥، ص١٥٦.
(٢) مسند احمد، حديث ١٠١٨.
(٣) كنز العمال، ج٥، ص١٠٦.
(٤) منبع اين حديث و احاديث بعدى (احاديث ١٨ تا ٢٦): تفسير طبرى، ج٦، ص٨٢.