آيه وضو تنها دليل محكمى است كه بر وجوب وضو و كيفيت آن دلالت دارد. اين آيه، به روشنى بيان مى‌كند كه وظيفه نمازگزار قبل از نماز چيست. مقتضاى حال اين است كه اين آيه از نشانه‌هاى آشكار و دلالت محكمى برخوردار بوده و هيچ گونه اجمال و ابهامى نداشته باشد. خداوند سبحان در اين آيه مى‌فرمايد: {يا ايها الذين آمنوا إذا قمتم إلى الصلاة، فاغسلوا وجوهكم و أيديكم إلى المرافق، وامسحوا برؤوسكم و أرجلكم إلى الكعبين} .

اينكه آيا در وضو بايد پاها را شست يا آنها را مسح كرد، به تشخيص عاملى كه در كلمه «أرجلكم» عمل كرده است، بستگى دارد. توضيح اين كه در آيه مبارك دو عامل و دو فعل وجود دارد كه در ابتدا به نظر مى‌رسد هر يك بتواند عامل نحوى كلمه «أرجلكم» باشد. اما بحث در اين است كه ذوق عربى كدام يك را عامل اين كلمه مى‌داند؟ آن دو عامل :«فاغسلوا» و «وامسحوا» است. اگر بگوييم عامل نحوىِ «أرجلكم» «فاغسلوا» است، شستن پاها واجب مى‌شود، اما اگر بگوييم عامل، «امسحوا» است، مسح پاها واجب مى‌شود. بنابراين ملاك وجوب مسح يا غسل، در گرو تعيين عامل كلمه «أرجلكم» است.

بدون شك با قطع نظر از هر گونه پيش داورى و عمل متداول بين مسلمانان، دقت در آيه شريفه، عامل دوم را اثبات مى‌كند؛ يعنى «فامسحوا» عامل «أرجلكم» است، نه «فاغسلوا» كه دورتر است. به عبارت ديگر، «أرجلكم» عطف بر كلمه نزديك‌تر، يعنى «رؤوسكم» است، نه عطف بر كلمه دورتر كه «وجوهكم» باشد. اين مطلب را با مثالى توضيح مى‌دهيم:

اگر بشنويم كه كسى مى‌گويد: «اُحبُّ زيداً و عمرواً و مررتُ بخالدٍ و بكر» و اِعراب نصب يا جرِّ بَكْر را ظاهر نكند، در اين صورت مى‌گوييم بكر بر خالد عطف است و عامل نحوى آن، فعل دوم يعنى «مررتُ» است و عطف بر «عمرو» نيست تا عامل نحوى آن فعل نخست يعنى «أُحبُّ» باشد.

علماى ادبيات عرب گفته‌اند اصل اين است كه كلمه بر كلمه‌اى كه نزديك تر است عطف شود و عدول از اين اصل نيازمند وجود قرينه‌اى در كلام است؛ و گرنه موجب