چرا اين كار را كردى؟ كار بدى كردى. هرگاه خورشيد را پشت كوه نديدى، غروب كرده يا پنهان شده باشد، البته اگر ابر او را نپوشانده يا چيزى بر او سايه نيفكند باشد، نماز مغرب را به جا بياور. تو فقط ملتزم به مشرق و مغرب خود باش، بر مردم لازم نيست [از وضع مشرق و مغرب نسبت به ديگران ]جست و جو كنند.

واضح است كه مراد از مشرق و مغرب دراين عبارت، مغرب و مشرق خورشيد و اوقات نماز است.

مشهور فقها، اين مجموعه از روايات را كه دلالت صريح بر كفايت ثبوت رؤيت در شهر ديگر دارد، حمل بر رؤيت در شهرهاى نزديك و هم افق كرده‌اند كه رؤيت هلال در هر يك، مستلزم رؤيت آن در شهر ديگر است. ايشان ادّعا مى‌كنند كه رؤيت در اين روايات به شهرهاى نزديك و هم افق منصرف است. يا ادّعا مى‌كنند كه اين روايات، نسبت به بيش از شهرهاى نزديك و هم افق، اطلاقى ندارد؛ زيرا در آن زمان، امكان اطّلاع از وضع شهرهاى دور دست، نبوده است.

گروهى از محقّقان ـ همان گونه كه گذشت ـ اين انصراف و همچنين ندرت را نپذيرفته‌اند. محقّق نراقى در مستند الشيعه مى‌نويسد:

اگر گفته شود اين مطلقات، فقط منصرف به موارد شايع است و ثبوت هلال يك شهر، براى شهرى ديگر كه بسيار از آن دور باشد، از موارد نادر است، در پاسخ مى‌گوييم: وجهى براى اين ندرت نمى‌بينيم. ندرت، فقط در موردى است كه امر ثبوت هلال، منحصر در مدّت يك ماه باشد، اما بعد از دو ماه يا بيشتر، ثبوت هلال در يك شهر، براى شهر دور دست ديگرى نادر نبوده و مفيد است. ثبوت رؤيت هلال در مصر، براى بغداد يا در بغداد، براى طوس يا در اصفهان، براى شام و امثال آن، بعد از دو ماه يا بيشتر، نادرنيست؛ زيرا كاروان‌هاى بزرگى، همواره ميان اين شهرها در آمد و شدند. (٥١)

(٥١) مستند الشيعه، ج١،ص ٣٩.