١. حلول ماه، خروج كره ماه از محاق است كه به ادّعاى استاد ـ و مطابق نظر ستاره شناسان ـ اين پديده، امرى دفعى بوده و براى همه مناطق كره زمين، در يك لحظه اتفاق مى‌افتد.

٢. حلول ماه، رسيدن هلال به مرتبه‌اى از ظهور و درخشندگى است كه رؤيت آن در يكى از نقاط كره زمين، به نحو صِرف الوجود، ممكن باشد؛ خواه فعليت رؤيت را ـ بر خلاف استظهار پيشين ـ شرط بدانيم، يا فقط امكان رؤيت را معتبر بدانيم بدين معنا كه هلال به چنان درجه‌اى از ظهور و درخشندگى رسيده باشد كه رؤيت آن ممكن باشد. در هر دو صورت (فعليت رؤيت يا امكان رؤيت) اين پديده، امرى واقعى و يكباره است؛ چرا كه صرف الوجود به معنايى كه گذشت، تكرار نمى‌شود، بلكه براى همه نقاط زمين، يك بار اتفاق مى‌افتد.

٣. حلول ماه عبارت است از اينكه هلال به مرتبه‌اى از مراحل تكوين خود برسد كه بتوان در افق يك شهر و شهرهاى هم افق با آن، نه در هر شهرى، آن را ديد. اين معنا، امرى نسبى است و تحقّق آن در هر شهرى با شهر ديگرى كه با آن، هم افق نباشد، متفاوت است.

بدين سان روشن مى‌گردد كه طريقيت رؤيت، نه مدّعاى استاد را اثبات و نه مدّعاى مشهور را نفى مى‌كند.

همچنان كه موضوعيت رؤيت نيز نه قول استاد را نفى و نه مدّعاى مشهور را اثبات مى‌كند. بنابراين، چاره كار قائلان به قول مشهور، آن نيست كه به موضوعيت رؤيت تمسّك جويند و آن را دخيل در مفهوم ماه يا در وجوب واقعى روزه ماه رمضان بدانند، سپس براى دفع نقضهايى كه بر آنان وارد مى‌شود، خود را به زحمت مجاز و حكومت و تعبّدهاى پرتكلّف و دور از ذوق سليم فقهى بيندازند؛ زيرا فتواى مشهور، هيچ گاه متوقّف بر موضوعيت رؤيت نيست، بلكه اين فتوا به طريقى كه در احتمال سوم گفته شد، با