و در پايان عدد قابل قسمت بر «٦٠» و «٨» را كه «١٢٠» است بدست مى‌آوريم؛ زيرا اين دو عدد در (٤١) متشارك هستند؛ درنتيجه «١٢٠» كوچكترين عددى است كه بر تمام اعداد ياد شده قابل قسمت است. [زيرا قانون متوافقين اين بود كه براى به‌دست آوردن مخرج مشترك وفق يكى از دو عدد را در ديگرى ضرب كنيم و چون وفق اين دو عدد، (٤١) است، حاصل ضرب يك چهارم يكى از دو عدد «٦٠» و «٨» در ديگرى، عدد «١٢٠» خواهد بود ].

فصل

[ پيرامون اقسام عدد ]

كسر بر دو قسم است: مفرد، و مركّب.

مفرد: مانند (٦١)، و جزيى از «١٥» [= ١٥ ].

ومركّب بر دو قسم است: مضاف، و معطوف.

مضاف: مانند نصفِ (٦١)، يا جزيى از «١٥» از جزيى از «٣» [=يك پانزدهم از يك سوم ](٤).

(٤) درعبارت متن رساله چنين آمده است: «أو جزء من خمسة عشر هي جزء من ثلاثة»وشايد در اصل به جاى «هي»، «مِن» بوده ؛ به اين صورت: «أو جزء من خمسة عشر من جزءِ من ثلاثة»؛ يعنى ( ١٥١ ) از ( ٣١ ) كه در رياضى به اين صورت نوشته مى‌شود: قرينه آن اين است كه در رساله خلاصة الحساب شيخ بهايى نيز براى عدد مضاف چنين مثال زده: «كنصفِ السدس، و جزءٍ من أحد عشر من جزءٍ من ثلاثة عشر» كه به معناى يك يازدهم از يك سيزدهم است؛ به اين صورت:١١١ و ١٣١ . و درهمان رساله براى عدد معطوف همان مثال را زده با اين تفاوت كه به جاى «من»، «و» به كار رفته است ؛ آنجا كه گفته:«جزء من أحد عشر و جزء من ثلاثة عشر» ؛ كه چنين معنا مى‌شود:يك يازدهم و يك سيزدهم ؛ و در رياضى چنين نوشته مى‌شود: ١١١ و ١٣١ .