ظهور هلال در هر ماه، تقريباً ١٣ ساعت ديرتر از آغاز ظهور آن در ماه پيش است. بنابر اين، هلال پس از بيست و نه روز، در همان لحظه‌اى كه در ماه قبل رؤيت شده بود، رؤيت نخواهد شد؛ براى اينكه چرخش ماه به دور زمين، دقيقاً ٢٩ روز و ١٢ ساعت و ٤٤ دقيقه طول مى‌كشد؛ بنابر اين، هرگاه فرض شود كه نقطه آغاز هلال به نحوى كه قابل رؤيت باشد، در ماه رمضان، غروب روز پنجشنبه در مراكش بوده است، ممكن نيست نقطه آغاز ظهور هلال ماه شوال نيز غروب روز جمعه در مراكش باشد. بلكه يقيناً در آن ساعت، هلال در مراكش ديده نخواهد شد؛ چون تقريباً تا ١٣ ساعت پس از آن، در محاق خواهد بود و چه بسا پس از اين مدت نيز قابل رؤيت نباشد.

از همين جا پاسخ نقض ديگرى كه محقّق شعرانى بر قول مخالف مشهور وارد كرده‌اند، نيز معلوم مى‌شود. وى در ادامه سخن پيشين خود مى‌نويسد:

مانع دوم از تعميم حكم رؤيت، آن است كه هرگاه در شهرى ماه قمرى، سى روز تمام باشد، حتماً در شب سى ام آن ماه، رؤيت هلال در شهرى ديگر ممكن خواهد بود. مثلاً اگر در شهر ما غروب روز جمعه، هلال قابل رؤيت نباشد، بعيد نيست كه پس از چهار ساعت، در شهرهاى غربى قابل رؤيت شود. براين اساس، اين ماه نيز براى ما ناقص (بيست و نه روز) خواهد بود و با توالى چنين وضعى در طول سال، ماههاى ناقص نزد ما زياد خواهد شد. (١٦)

اگر در يك ماه قمرى، چنين وضعى پيش آيد، در ماه بعد، هلال در شهرهاى غربى رؤيت نخواهد شد، مگر پس از تقريباً ١٧ ساعت، در اين وقت در شهر ما روز است، پس ماه حتماً سى روز خواهد بود.

جا دارد در اينجا اشاره شود كه اختر شناسان، ماه قمرى را به سه قسم تقسيم كرده‌اند:

١. ماه وسطى يازيجى: بدين ترتيب كه نخستين ماه قمرى را سى روز حساب مى‌كنند و ماه دوم را بيست و نه روز، سپس ماه بعدى را سى روز و به همين ترتيب ادامه

(١٦) همان.