٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣ - رؤيت هلال و ثبوت ماه

خاصى نيز در روايات باب وجود دارد كه طريقيت رؤيت را مى‌رساند. ازجمله اين قراين آنكه در اين روايات آمده است: روزه با رؤيت واجب مى‌شود، نه با گمان و رأى و احتمال، و اين بدان معناست كه مقصود از رؤيت، لزوم تحقيق و احراز حلول يا خروج ماه در وجوب روزه يا افطار بوده و شرط دانستن رؤيت و تأكيد برآن، براى اين مقصود است.

از ديگر قراين خاص آنكه به نص و فتوا ثابت شده است اقامه بيّنه كه طريقى براى كشف واقع است، براى اثبات حلول ماه كفايت مى‌كند. همچنين ثابت شده است كه گذشت سى روز براى اثبات حلول ماه جديد كفايت مى‌كند؛ حتى اگر هيچ كس هلال را رؤيت نكرده باشد. همچنين حكم شده كه اگر هلال در شب بيست و نهم ديده شود، قضاى روزه روز نخست ماه، لازم است.

اين احكام و امثال آنها، همه دلالت بر آن دارد كه رؤيت، فقط طريقى براى اثبات حلول ماه است و سبب تحقّق ماه قمرى نبوده و موضوع حكم واقعى به وجوب روزه نيست.

حاصل سخن آنكه: اگر مراد، اخذ رؤيت به نحو موضوعيت در تحقّق مفهوم ماه قمرى باشد، مى‌توان ادعا كرد كه خلاف آن قطعى است؛ چرا كه جاى هيچ اشكالى نيست كه «ماه» يك امر واقعىِ تكوينى، مانند ساير عناوين ايام و اوقات، از قبيل نهار و ليل و زوال و غروب و روز و هفته و سال است. از اين رو، علم به آن يا مخصوصاً رؤيت آن، فقط و فقط طريقى براى اثبات آن است.

ممكن است ادعا شود كه رؤيت، طريقى براى اثبات مرئى، يعنى هلال است، اما در مورد ماه قمرى، ممكن است رؤيت هلال ـ و لو فى الجمله و از طرف بعضى از مردم ـ شرط ثبوتى در تحقّق آن بوده و به نحو موضوعيت در آن دخيل باشد.

براين اساس، وجود هلال ـ حتى در افق شهر ـ مادام كه فى الجمله رؤيت نشده باشد، براى تحقّق ماه قمرى كافى نيست.

اين ادعا مردود است؛ زيرا اوّلاً، خلاف فهم عرفى و لغوى از عنوان «ماه» است؛ چرا كه هرگاه گفته مى‌شود «اين هلال ماه رمضان يا شوال است»، اين تعبير، ظهور در آن