فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٦ - رؤيت هلال و ثبوت ماه
چاپهاى جديد منهاج الصالحين تغيير داد و كفايت رؤيت هلال در يك شهر، براى ثبوت آن در ديگر شهرها را مقيّد به اين قيد كرد كه اين شهرها با شهرى كه در آن، هلال رؤيت شده است، در شب ـ هر چند در بخش اندكى از آن ـ مشترك باشند. افزودن اين قيد، پيشنهاد ما به محضر استاد در پاسخ اشكالاتى بود كه يكى از شاگردان ايشان در مسئله رؤيت، بر نظر ايشان داشته است. مجموع مكاتب استاد و شاگرد در اين خصوص، در رسالهاى با عنوان «سالةٌ حول مسألة رؤية الهلال» (٢٣) چاپ شد.
همچنين ايشان در تقريرات بحث صوم كه اخيراً چاپ شده، از اصل اين استدلال، عدول كرده و فقط در مقام دفع شبهه قياس طلوع هلال با طلوع و غروب خورشيد، به ذكر آن پرداخته است.
اطلاق رواياتى كه در باره بيّنه بر رؤيت هلال در يوم الشك آمده است، دلالت بر مقصود ما دارد. بر اساس اين روايات، اگر كسى روزه يوم الشك رمضان را افطار كرده باشد و سپس با بيّنه ثابت شود كه در آن روز، هلال رؤيت شده بود، بايد روزه آن روز را قضا كند. مقتضاى اطلاق اين روايات، آن است كه ميان اينكه رؤيت هلال در شهر مكلّف اتفاق افتاده باشد يا در شهرى ديگر، هم افق يا غير هم افق با آن، فرقى وجود ندارد. ادّعاى انصراف روايات به رؤيت اهل شهر، بى پايه است؛ خصوصاً كه در بعضى از اين روايات تصريح شده كه «شاهدان از شهر ديگرى آمده باشند».
بنابر اين، روايات ياد شده، مطلق بوده، شهادت غير اهل شهر را نيز در بر مىگيرد. (٢٤)
رواياتى كه استاد به آنها اشاره كردهاند، بسيار و بيشتر آنها معتبر است. از جمله،
(٢٣) سيد محمد حسين حسينى تهرانى، رسالةٌ حول مسألة رؤية الهلال.
(٢٤) مستند العروة الوثقى، ج٢،ص ١٢٠.