اشاره كرديم كه هرگاه هلال در شهرى رؤيت شود، براى اثبات آن در شهرهاى مختلف الافق، مى‌توان به اطلاق روايات «صم للرؤية و أفطر للرؤية» تمسّك كرد. اطلاق اين روايات را به دو صورت مى‌توان بيان كرد:

١. اطلاق روايات مذكور، اين مورد را در بر مى‌گيرد كه مكلّف، هلال را در شهرى ديده باشد، سپس به شهر ديگرى برود كه با آن شهر، اختلاف افق دارد و با آنكه مردم استهلال كرده‌اند و آسمان نيز صاف بوده است، هلال در اين شهر ديده نشده باشد. بى هيچ اشكالى مقتضاى اين اطلاق، آن است كه روزه اين روز ـ و اگر بعد از ظهر به آن شهر رسيده باشد، قضاى آن ـ بر مكلّف واجب است و حتى اگر در شهر نخست، رؤيت هلال ممكن نبوده باشد، باز به ناچار بايد آن روز را از رمضان حساب كند. در حالى كه اگر ميزان، تحقّق ماه در شهر خود او باشد، آن روز نسبت به او از رمضان نبوده تا روزه آن يا قضاى آن بر او واجب باشد، و او در آن روز در شهر دوم كه هلال در آن رؤيت شده بود، حضور نداشت تا وجوب روزه آن روز بر او فعليت يابد. پس اين اطلاق، تعدّد ماه قمرى به تعدّد شهرها را نسبت به اين مكلّف، نفى مى‌كند و بر اين اساس، متعيّن مى‌شود كه رؤيت هلال در يك شهر، براى ساير شهرها نيز كفايت مى‌كند؛ زيرا احتمال فرق ميان دو مكلّف در حكم واقعى در يك شهر وجود ندارد.

٢. لفظ رؤيت در روايات يادشد شده، اطلاق دارد و اعم است از رؤيت خود مكلّف و رؤيت ديگران. برخى از اين روايات با عنوان «صومواللرؤية» يا «الصوم للرؤية» يا «الصوم بالرؤية» و امثال آن آمده است؛ از جمله: روايت صحيح محمد بن مسلم از امام باقر (ع) :

إذا رأيتم الهلال فصوموا و إذا رأيتموه فأفطروا و ليس بالرأي و لا بالتظنّي و لكن بالرؤية. قال: و الرؤية ليس أن يقوم عشرة فينظروا فيقول واحد: هو ذا و ينظر تسعة فلا يرونه، إذا رآه و احد رآه عشرة آلاف. و إذا كانت علّة فأتمّ شعبان ثلاثين؛ (٢٩)

(٢٩) همان، باب ١١ از ابواب احكام شهر رمضان، حديث ١١.