سماعه در باره روز مورد اختلاف در ماه رمضان از امام صادق (ع) سؤال كرد. امام فرمود: هرگاه اهل شهرى آن روز را با رؤيت هلال، روزه گرفته باشند، آن روز را قضا كن؛ در صورتى كه اهل آن شهر، پانصد نفر باشند.

اين روايت، اگر متن آن، به همين صورت باشد، از جمله رواياتى است كه با اطلاق خود، دلالت بر كافى بودن حلول ماه در يك شهر، براى همه شهرها دارد. كلمه «مصر» (شهر) به صورت نكره آمده است و اطلاق را مى‌رساند.

اما در منبع اصلى اين روايت، يعنى كتاب الفقيه من لايحضره الفقيه، متن روايت، چنين است: «إذا اجتمع أهل المصر...» (٤٢) و كلمه «المصر» به صورت معرفه آمده است. در اين صورت، معناى روايت، چنين است كه «هرگاه اهل شهر، آن روز را با رؤيت هلال، روزه گرفته باشند...» و بر اين اساس، اين روايت، در ظهور اطلاق ندارد و غير از شهر مكلّف را در بر نمى‌گيرد.

روايت پنجم: مكاتبه محمد بن عيسى:

قال: كتب إليه أبو عمرو: أخبرني يا مولاي أنّه ربما أشكل علينا هلال شهر رمضان فلا نراه و نرى السماء ليست فيها علّة فيفطر الناس و نفطر معهم و يقول قوم من الحساب قِبَلَنَا: إنّه يرى في تلك الليلة بعينها بمصر و إفريقية و الأندلس، فهل يجوز يا مولاي ما قال الحسّاب في هذ الباب حتى يختلف الفرض على أهل الأمصار فيكون صومهم خلاف صومنا و فطرهم خلاف فطرنا؟ فوقّع: لاتصومنَّ الشك أفطر للرؤية و صم للرؤية؛ (٤٣)

ابو عمرو به امام (ع) (٤٤) نوشت: مولايم! حكم اين مسئله را بيان فرما كه گاهى هلال ماه رمضان براى ما مشكل مى‌شود و با آنكه آسمان صاف است و مانعى وجود ندارد، هلال را رؤيت نمى‌كنيم، مردم افطار مى‌كنند، ما نيز با آنان افطار مى‌كنيم.

(٤٢) الفقيه من لايحضره الفقيه، ج٢،ص ٧٧، حديث ٣٣٩.
(٤٣) وسائل الشيعه، باب ١٥ از ابواب احكام شهر رمضان، حديث ١.
(٤٤) روايت، مضمره است، ولى از آنجا كه ابوعمرو حذّاء، نويسنده نامه، از اصحاب امام هادى (ع) بوده است، على القاعده بايد آن حضرت، مرجع ضمير باشد.م.