ارزشهاى اخلاقى، دينى كه سراسرش نظام است، نظام اعتقادى صحيح و پيراسته از خرافات، نظام آداب نيك، نظام عبوديت و بندگى خداوند، نظام حكومت و سياست، نظام سرمايه و اقتصاد، نظام ازدواج و خانواده و احوال شخصى، نظام تعليم و تربيت مترقّى، نظام قضاوت و دادرسى، نظام حقوق و قراردادها، نظام جنگ و صلح و نظام تمامى امور و در يك كلام، اسلام، عقيده، شريعت، سياست و حكومت است. (٢)

اسلام با اين هويت، فرصتى اندك و كوتاه يافت تا در شرق و غرب گسترش يابد و به سرعت، گروههايى از مردم، آن را پذيرفتند و تمدّن انسانىِ جديدى را در عرصه بين المللى پديد آورد. اسلام در تمام شئون و ابعاد علمى، اقتصادى و اجتماعى تمدّن جهانى، نقش بارز و آشكارى را ايفا كرد و با پشتيبانى شريعت جاودانه‌اش، تمدّنى جهانى شد؛ شريعتى كه شيوه زندگىِ كامل و تازه‌اى را بنيان نهاد؛ شيوه‌اى كه تمامى حوزه‌هاى عقيده، اخلاق و حقوق را در حيات فردى و اجتماعىِ انسان، زير پوشش قرار داد.

در تعريف نظام حقوقى اسلام، مى‌توان گفت: نظام حقوقى در اسلام، همانا جز شريعت اسلامى، چيز ديگرى نيست؛ شريعت با اين ويژگيها كه مجموعه‌اى است از عناصر به هم پيوسته كه يك كل را تشكيل مى‌دهد و با اداره تمام شئون حيات فردى و اجتماعى و ايجاد تمدّن شرقى كه بر همه نظامهاى وضعىِ شرق و غرب برترى دارد، عهده دار سعادت و كمال انسان است.

٢. اصالت بررسيهاى شريعت اسلام و درونمايه غنىِ آن

فقهاى مسلمان به شكل گسترده، دقيق و عميق، در شريعت اسلام تحقيق و بررسى كرده‌اند و يك نظام علمىِ كامل را مبتنى بر اين شريعت، بنيان نهاده‌اند. اين شريعت داراى مبادى، منابع، مكتب حقوقى خاص، تقسيم بندى‌هاى روشن و علوم زير مجموعه و مرتبط است. ميراث فقهى اسلام، با توجه به مجموعه‌هاى فقهى و تأليفات ارزشمند و علوم

(٢) لطف اللّه صافى، احكام الشريعة الثابتة لاتتغيّر، ص ٥، قم چاپ دارالقرآن الكريم.