رابعاً: هر چند شهيد اوّل و ثانى، هر دو بر قواعد علاّمه حاشيه دارند، امّا مقصود شيخ انصارى؛ در اينجا حاشيهء شهيد اوّل بر قواعد است كه چگونگيهاى آن را اين ناچيز در مقدمهء غاية المراد به شرح آورده‌ام. (٢) شيخ انصارى نيز در موارد متعدّدى از مكاسب، مطالبى از آن نقل كرده است؛ مانند:

١. المحكىّ عن حواشي الشهيد على القواعد. (٣)

٢. عن حواشي الشهيد على القواعد. (٤)

٣. حكي عن الشهيد(ره) في حواشيه على القواعد. (٥)

٤. حكي عن الشهيد في حواشي القواعد. (٦)

وقتى كه شارح در چنين مطالب ساده و پيش‌پا افتاده‌اى مرتكب اشتباه شود، چگونه مى‌توان انتظار داشت كه معضِلات مكاسب را به درستى تبيين كند؟!

ب) گذشته ا زاشتباهات محتوايى كه نمونه‌اش گذشت، نثر سست، ناموزون و غير اديبانهء برخى شروح نيز بدآموز است و همان طور كه نثر فاخر كتابهايى مانند گلستان و برخى كتابهاى معاصران، نثر خواننده را استوار مى‌كند، خواندن عبارات آشفته و غير اديبانه نيز بر خواننده تأثير سوء دارد؛ نمونه‌ها را بنگريد:

١. يكى از شروح فارسى رسائل: «لازم به توضيح است مجرّد وجود در سابق كافى در جريان استصحاب نمى‌كند بلكه همان طورى كه مرحوم مصنف اشاره فرموده‌اند بايد وجود سابق مورد لحاظ و اعتبار واقع شود تا مصحّح و مجوّز جريان آن بشود».

٢. يكى از شروح فارسى الروضة البهية: «ـ يعنى اختيار گذاشتن در هر

(٢) ر.ك: غاية المراد، ج ١، ص ١٢٧ـ١٣٨، مقدمة التحقيق.
(٣) مكاسب، ج ٣، ص ٣٥ و ٤٣، چاپ كنگرهء شيخ انصارى.
(٤) همان، ص ٣٨.
(٥) همان، ص ٧٠.
(٦) همان، ص ٥٤٠.