فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦١ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
وثاقت عبدالواحد بن عبدوس است. براى وثاقت راوى نزد عقلا، چيزى بيش از آن لازم نيست.
در مورد على بن محمد بن قتيبه نيشابورى در رجال نجاشى آمده:«ابو عمرو كشى در كتاب رجال خود به او اعتماد كرده است. مصاحب فضل بن شاذان و راوى كتب او بوده است». (١٠٦) علامه نيز در خلاصه در مورد او شبيه همين عبارت را آورده است. همين مقدار در ثبوت و ثاقت او كافى است.
اما، علامه خويى در معجم اين اشكال را كرده است كه «خود نجاشى در معرفى كشى بيان داشته كه او از افراد ضعيف بسيار روايت كرده است». (١٠٧)
در پاسخ اين اشكال مىگوييم: عبارتى كه از نجاشى در مورد كشى حكايت شده، چنين است:
محمد بن عمربن عبدالعزيز كشى ابو عمرو كان ثقة عيناً و روى عن الضعفاء كثيراً (١٠٨) .
دراين عبارت به كشى نسبت داده است كه از افراد ضعيف «روايت» مىكند، ولى در معرفى قتيبى گفته است كه كشى به او «اعتماد» داشته است و اعتماد غير از روايت است ؛ زيرا زمانى به شخص اعتماد مىشود كه وثاقت او نزد اعتماد كننده ثابت گردد و حال آنكه در مورد روايت چنين نيست. بنابر اين مىتوان گفت على بن محمد القتيبى نيز موثق بوده و خبر از جهت سند، معتبر است.
دلالت روايت مبنى بر آن است كه مراد از استثنا، اجازه قتل قاتل و مفسد در سرزمين كفار باشد تا در نتيجه دلالت كند بر اينكه مجازات سعى در فساد، قتل است و اين امر به مرتبهاى از شدت رسيده كه اجراى آن در دارالتقيه نيز جايز است. بله، درصورتى كه مراد از روايت تنها اجازه كشتن كافرى باشد كه مرتكب قتل يا فساد در زمين شده، نمىتوان از
(١٠٦) رجال النجاشى، ص ٢٥٩، شماره ٦٧٨، جامعه مدرسين .
(١٠٧) معجم رجال الحديث، ج١٢،ص ١٦٠.
(١٠٨) رجال نجاشى، ص٣٧٢، شماره ١٠١٨.