هنگامى كه زيد آزاد گرديد وبه دليل مسلمان شدن از طايفه خود رانده شد، پيامبر او را به عنوان فرزند خوانده خويش برگزيد واز دختر عمه‌اش براى او خواستگارى نمود. زينب كه تصور مى‌كرد پيامبر از او براى خود خواستگارى كرده وبه همين دليل رضايت داده بود، پس از آنكه فهميد به همسرى زيد در آمده است، سخت ناراحت شد وسرباز زد. برادر او، عبداللّه‌، نيز به شدت با اين قضيه مخالفت كرد. در اينجا بود كه آيه فوق نازل شد واعلام كرد كه «هيچ مرد وزن با ايمانى حق ندارد هنگامى كه خدا وپيامبرش دستورى مى‌دهند، براى خود حق انتخاب قائل شود وهر كس از فرمان خدا ورسول سرپيچى كند به گمراهى آشكارى افتاده است، به اين ترتيب بود كه زينب وبرادرش نيز در برابر خواست پيامبر سر تسليم فرود آوردند. (١٠)

در مورد اين آيه توجه به دو نكته ضرورى است:

نخست آنكه به شهادت سياق آيه، مقصود از «قضاء» حكم ودستور پيامبر است(نه قضاء تكوينى ونه قضاوت اصطلاحى)، قضاء الهى به معناى دستورهايى است كه خداوند در زمينه اعمال بندگان خود مى‌دهد يا به واسطه پيامبر در امور آنان تصرفى مى‌كند. قضاء پيامبر هم تصميمات واقداماتى است كه پيامبر بر اساس حاكميتى كه خداوند براى او جعل فرموده، در مورد زندگى مردم انجام مى‌دهد ولذا مفاد اين آيه نيز همانند آيه {النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ} مى‌باشد. (١١)

نكته دوم آن كه مورد مخصص نيست وشأن نزول نمى‌يابد دليلى بر محدود كردن مفاد آيه محسوب گردد؛ ضمن آنكه ازدواج مذكور نيز يك قضيه شخصى وجزئى نبود وپيامبر با اين كار درصدد اصلاحات اجتماعى وشكستن اين رسم نادرست بود كه دخترى از خاندان معروف وداراى شخصيت اجتماعى نمى‌توانست با جوانى گمنام وتهى

(١٠) ناصر مكارم شيرازى وديگران، تفسير نمونه، ١٧/٣١٧.
(١١) علامه طباطبايى، تفسير الميزان، ١٦/٣٢١.